Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, yüz yıllar süren ilim, kültür ve düşünce mirasının uluslararası standartlarda dijital ortama taşındığını ve bu sayede dünyanın dört bir yanındaki araştırmacılarla meraklıların erişimine açıldığını açıkladı.
Bakan Ersoy, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda şu şekilde konuştu:
“Yüzyıllar boyu biriken ilim ve kültür mirasımız artık dünyanın her köşesinden, her an erişilebilir durumda.
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı’nın uluslararası standartlar çerçevesinde gerçekleştirdiği dijitalleştirme faaliyetleri sayesinde, 485 bin yazma ve nadir matbu eseri dünyanın en büyük yazma eser portalında araştırmacıların ve ilgi duyanların kullanımına sunuyoruz.
Portaldaki üye sayısı 30 bini aşıp, bugüne dek 1 milyon 366 bin kez ziyaret edilmiştir. Eserlerin görüntülenme sayısı 5 milyon 863 bin, sayfa görüntüleme sayısı 15 milyon 435 bin ve indirme sayısı ise 1 milyon 603 bini geçmiştir.
Her bir eseri, konservasyon uzmanlarımızın gözetiminde, fiziksel bütünlüğüne zarar vermeden yüksek çözünürlükte dijitalleştiriyoruz ve uluslararası standartlara uygun bibliyografik kayıtlarla erişime açıyoruz. Böylece, eserlerimizi doğal afetlerden ve zamanın olumsuz etkilerinden korurken, kullanım esnasında oluşabilecek yıpranmanın önüne geçmiş oluyoruz.
Yapay zekâ gibi modern teknolojilerin sunduğu fırsatlardan yararlanarak, dijital kültür hazinemizi genişletmeye devam edeceğiz.
Bu kıymetli projede rol oynayan Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığımıza, uzmanlarımıza, restorasyon ekiplerimize ve tüm çalışma arkadaşlarımıza teşekkürlerimi sunuyorum.”
YAZMA ESERLERİN EN BÜYÜK PORTALI
Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, yazma eser koleksiyonları, alan uzmanları, restorasyon laboratuvarları ve restorasyon uzmanları ile dünyadaki en büyük kurum olarak faaliyetlerini sürdürüyor.
TÜYEK’in resmi web sitesinde 485 bin yazma ve nadir matbu eser bulunmaktadır. Kullanıcılar, bu dünyanın en büyük yazma eser portalı olan sistem üzerinden haftanın her günü ve günün her saatinde eserlere erişebilmekte; eserlerin indirilmesi içinse ücretsiz bir üyelik almak gerekiyor.
Portalda yaklaşık 30 bin üye bulunmakta ve toplam ziyaretçi sayısı 1 milyon 366 bin 708 rakamına ulaşmıştır. Şu ana kadar 5 milyon 863 bin 19 eser görüntülemesi yapılmış olup, incelenen sayfa sayısı 15 milyon 435 bin 539, indirilen sayfa sayısı ise 1 milyon 603 bin 275 olarak kaydedilmiştir.
DİJİTAL ALEME GEÇİŞ SÜRECİ
Geçmişi 1500 yıla kadar dayanan yazma eserlerin dijitalleştirilmesi, her aşamada özel bilgi ve uzmanlık gerektiriyor. Yüzyıllar boyunca elden ele, şehirden şehre ve farklı kütüphaneler arasında tasnif edilen eserler, doğal afetlerin, dikkatsizliklerin ve olumsuz saklama koşullarının etkileriyle zarif bir yapıya sahip bulunmaktadır.
Yazmalar, yalnızca taşıdıkları metinlerle değil; ciltleme, tezhip, hat ve kağıt gibi detaylarıyla da önemli sanat eserleri olarak değerlendiriliyor. Müellifinin yanı sıra mütercim, müstensih, mücellet ve müzehhip gibi her üretim aşamasında yer alan isimler, eserin tarihî değerini artıran unsurlar arasında yer almaktadır.
Bu nedenle, eserlerin raflardan indirilmesi, görüntülenmesi ve tekrar uygun yerlere yerleştirilmesi süreci, uzman kişilerce özenle gerçekleştirilmektedir.
YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜKTE GÖRÜNTÜLER
TÜYEK bünyesindeki dijitalleştirme projelerinde, uluslararası koruma ve görüntüleme standartları esas alınmaktadır. İşlem öncesinde her eserin konservasyon uygunluğu titizlikle değerlendirilmektedir ve gerekli önleyici tedbirler alınmaktadır.
Yüksek çözünürlükte dijital görüntüleri elde ettiğimiz eserlerin bibliyografik kayıtları da uluslararası kataloglama standartlarına göre hazırlanarak, TÜYEK’in resmi internet sitesi aracılığıyla erişime sunuluyor.
Dijitalleştirme, yazma eserlerin kullanımını hızlandırırken, özgün belgelerin sürekli olarak raflardan indirilmesini de önlemektedir. Bu sayede, eserlerin kullanım kaynaklı hasarları en aza indirgenmekte, içeriklerinin olası afetlere karşı korunması sağlanmaktadır.
YAZMA ESERLERİN GELECEĞİ YENİ TEKNOLOJİLER ILE İKAME EDİLİYOR
Dijitalleştirme süreçlerinde görüntü kalitesi, kullanılan teknikler ve uluslararası standartlara bağlılık, TÜYEK’in çalışmalarının temel bileşenlerinden birini oluşturuyor. Kurum, yeni yöntemleri değerlendirmek ve mevcut gelişmeleri takip etmek için uzmanlar ile çalıştaylar düzenlemektedir.
Bu çerçevede, 27 Şubat 2025 tarihinde, alana dair uzman ve uygulayıcıların katılımıyla “Yazma Eserler ve Dijitalleşme” konulu bir çalıştay yapılmıştır.
“Klasik Kaynaklar: İslam ve Osmanlı Yazılı Mirasının Geleceği: Envanterden Korpusa, Dijitalleştirmeden İşlenebilir Metne” başlıklı çalıştaylar ise 11 ve 25 Haziran 2026 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, “Yazma Eserlerde Dijitalleşme: Yeni Yaklaşımlar” temalı çalıştay 29 Temmuz 2026 tarihinde icra edilmiştir.
TÜYEK, yapay zekâ alanındaki gelişmelere de yakından bakmakta ve yazma eserlerin dijitalleştirilmesi, kataloglanması, işlenebilir metne dönüştürülmesi ve araştırmalarda daha etkin kullanılmasını sağlamak amacıyla yeni teknolojiler üzerinde çalışmalar ve testler yapmaktadır.
485 bin yazma ve nadir matbu esere dair künye bilgilerinin yer aldığı portala www.yek.gov.tr adresinden erişim sağlanabilmektedir.
