Ticaret Bakanlığı, Adalet ve Kalkınma Partisi'nin 25. yıl dönümü vesilesiyle, Türkiye’nin son çeyrek asırda yaşadığı ticaret dönüşümünü kamuoyuyla paylaştı. Bakanlık açıklamasında, 2001 yılında 31,3 milyar dolar seviyesinde olan mal ihracatının, 2025 yılı itibarıyla 273,3 milyar dolara çıkacağı bildirildi. Bu süreçte, hizmet ihracatı da 15,1 milyar dolardan 122,6 milyar dolara yükseldi. Toplam mal ve hizmet ihracatının ise, 2001’deki 46,4 milyar dolardan 2025 yılı itibarıyla yaklaşık 396 milyar dolara ulaşması bekleniyor.
Ayrıca, Türkiye'nin dünya hizmet ihracatındaki payının, 2001 yılında yüzde 0,89 iken 2025 yılına gelindiğinde yüzde 1,28’e yükselmesi bekleniyor. Türkiye’nin 2025 yılı itibarıyla 63,5 milyar dolarlık hizmet ticareti fazlası vermesi öngörülüyor.
TURQUALITY KAPSAMINDA 411 FİRMA VE 443 MARKA DESTEKLENİYOR
Açıklamada, Türkiye'nin markalaşma girişimlerine de vurgu yapıldı. 2004 yılında başlatılan TURQUALITY Destek Programı çerçevesinde 411 firma ve 443 markanın desteklendiği belirtildi.
2010 yılında başlatılan UR-GE Proje Desteği ile birlikte, 56 ilden yaklaşık 19 bin KOBİ’nin bir araya getirildiği aktarıldı. Şu ana kadar 745 UR-GE projesinin desteklendiği ve bu projelere katılan firmaların toplamda 1.265 yurtdışı pazarlama faaliyeti ile 283 alım heyeti etkinliğine katıldıkları ifade edildi.
EXİMBANK ŞUBE AĞINI 25’E ÇIKARDI
Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasında, ihracat finansmanı konusundaki istatistiklere de yer verildi. Türk Eximbank'ın 2001’de 2 olan şube sayısının, 2026 yılına gelindiğinde 25'e yükseldiği; ayrıca 7 irtibat bürosuyla ihracatçılara destek sunulduğu belirtildi. Eximbank'ın, 2026 yılı sonuna kadar toplamda 59 milyar dolarlık ihracat reeskont kredisi vermesi bekleniyor.
2021 yılında kurulan İhracatı Geliştirme A.Ş. aracılığıyla, 22 Haziran 2026 itibarıyla ihracatçılara 291,4 milyar lira tutarında krediye 255,1 milyar lira kefalet aktarıldığı belirtilmektedir.
2024 yılında tekrar faaliyete geçirilen Türk Ticaret Bankası’nın ise, 2026 yılı sonuna kadar ihracatçılara 100 milyar lira değerinde ihracat reeskont kredisi sağlaması hedefleniyor.
MERSİS’TE 3,6 MİLYONDAN FAZLA AKTİF KULLANICI MEVCUT
2010 yılında uygulamaya alınan Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) sayesinde, ticaret sicili işlemleri elektronik ortamda yürütülmekte. 21 Haziran 2026 tarihi itibarıyla sistemde 2 milyon 645 binden fazla ticaret şirketi ve bunların şubelerine dair bilgilere erişim sağlandığı, aktif kullanıcı sayısının ise 3,6 milyonu geçtiği bildirildi. MERSİS üzerinden E-Belge, E-İlan, Genel Kurul Karar Modülü, Yönetim Kurulu Karar Modülü ve MERSİS Mobil uygulamalarının da kullanıldığı ifade edildi. Gümrük işlemlerinde Kağıtsız Gümrük Projesi ve Tek Pencere Sistemi uygulanmakta olup, Tek Pencere Sistemi’ne 26 farklı kurum tarafından düzenlenen toplam 192 belgenin dahil edildiği belirtildi.
KOLAY İHRACAT VE E-KOLAY İHRACAT PLATFORMU KULLANILMAKTADIR
Açıklamada, ihracatçılara yönelik dijital platformların, hedef pazarlarını belirlemelerine yardımcı olduğu ve bu bağlamda 2020 yılında hizmete sunulan Kolay İhracat Platformu'nun ülke, sektör, pazar, rakip ve tamamlayıcı ürün bilgilerini sunduğu belirtilmektedir. 2024 yılında faaliyete geçen E-Kolay İhracat Platformu ise e-ihracata yönelik yapay zeka destekli danışmanlık merkezi olarak hizmet vermektedir. Bu platformda hedef pazar seçimi, pazaryeri değerlendirmesi, dijital pazarlama, lojistik ve ödeme sistemleri gibi birçok hizmet sağlanmaktadır.
19 GÜMRÜK KAPISI YENİDEN DÜZENLENDİ
Türkiye’de 19 karayolu gümrük kapısının modernizasyon çalışmaları tamamlandı. Gürbulak, Sarp, Kapıkule ve Habur gümrük kapılarının CCTV, X-Ray, Plaka Tanıma Sistemleri ve araç altı görüntüleme sistemleriyle donatıldığı bildirildi. Tasfiye aşamasına gelmiş eşyaların ve araçların satışları ise, 1,4 milyon kullanıcının erişebildiği elektronik ihale sistemi üzerinden yapıldı.
4 BİN 562 GTİP'ÜNDE İLAVE GÜMRÜK VERGİSİ UYGULANIYOR
Bakanlığın açıklamasında yerli üretim ve ticaret politikalarına ilişkin savunma önlemlerine ilişkin bilgiler de paylaşıldı. 2026 yılı itibarıyla toplamda 4 bin 562 farklı Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu’nda ilave gümrük vergisi uygulandığı belirtildi. 2026 yılının ilk beş ayında, toplamda 280 ticaret politikası savunma önlemi bulunmakta, önleme tabi ürünlerin ithalatının ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2 azaldığı ifade edildi.
İÇ TİCARETTE YETKİ BELGESİ SİSTEMİ UYGULANMAKTA
İkinci el motorlu kara taşıtı, taşınmaz ve kuyum ticareti için yetki belgesi sisteminin uygulandığı belirtiliyor. Haziran 2026 tarihi itibarıyla ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretinde 84 bin 912, taşınmaz ticaretinde 80 bin 818 ve kuyum ticaretinde 15 bin 17 işletmenin yetki belgesi aldığı açıklandı. Elektronik İlan Doğrulama Sistemi aracılığıyla taşıt ve taşınmaz ilanlarının doğrulanmasına yönelik çalışmalar başlatıldığı ve Güvenli Ödeme Sistemi ile taşıt satış bedeli ile mülkiyetin eş zamanlı olarak el değiştirmesinin sağlandığı ifade edildi. Otomotiv sektöründe 6 ay ve 6 bin kilometre uygulaması ile ilan kısıtlamaları da uygulanmaktadır.
64 BİN 190 PARTİ ÜRÜN DENETİME TAKILDI
Piyasa gözetimi ve denetimi çerçevesinde 2011 yılında yüzde 32 olan güvensizlik oranının, 2025 yılı sonunda yüzde 1 seviyesine gerilediği ifade edildi. 2011-2026 döneminde yaklaşık 59 bin 338 işletmede toplamda 64 bin 190 parti ürünün denetlendiği kaydedildi. 2018 yılında hayata geçirilen Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi'nin ziyaretçi sayısının 7,5 milyonu geçtiği bildirilmektedir. Haksız fiyat artışları ve stokçulukla ilgili olarak bugüne kadar 238 binden fazla işletme ve 1,85 milyonun üzerinde ürün denetimden geçti. Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu, fahiş fiyat artışı ve stokçuluk konularında toplamda 1,3 milyar lira üzerinde idari para cezası uygulandığını bildirmiştir.
LİSANSLI DEPOLARDAKİ KAPASİTE 14,4 MİLYON TONA YÜKSELDİ
Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Sistemi kapsamında 266 lisanslı depo kuruluşunun faaliyet gösterdiği ve toplam depolama kapasitesinin 14,4 milyon tona ulaştığı belirtildi. Türkiye Ürün İhtisas Borsası'nın 2019 yılında faaliyete geçmesinin ardından, elektronik ürün senedi işlem hacminin 425 milyar lirayı aştığı ifade edildi.
TİCARET MÜŞAVİRLİKLERİ 115 ÜLKEDE FAALİYET GÖSTERİYOR
Türkiye'nin yurtdışındaki ticaret kuruluşlarının 2000’li yılların başında 50 ülkede 62 merkez ile 84 personel ile faaliyette bulunduğu, bunun 2026 yılı itibarıyla 115 ülke ve 170 merkezde 235 Ticaret Müşaviri ve Ataşesi ile hizmet verecek şekilde genişlediği bildirilmektedir. Ticaret Müşavirlikleri ve Ataşeliklerinin 2025 yılında iş dünyasından gelen 247 bin 467 talebe yanıt verdiği, 12 bin 946 toplantı gerçekleştirdiği, 785 heyet organizasyonuna katkıda bulunduğu ve 1.278 fuar ziyaretinde bulunarak önemli bir rol üstlendiği kaydedilmektedir. "Müşavire Danışın" uygulamasını kullanan firma temsilcisi sayısının 66 bin 540’a ulaştığı ifade edilmektedir.
YEŞİL DÖNÜŞÜM İÇİN DESTEK PROGRAMI
2024 yılında başlatılan Responsible Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği ile firmaların sürdürülebilirlik ve bilişim danışmanlığı giderlerinin 5 yıl süresince yüzde 50 oranında ve toplamda 17,64 milyon liraya kadar desteklendiği belirtilmektedir. Haziran 2026 itibarıyla 166 firmanın bu destekten yararlanmış olduğu bildirildi.
TİCARETTE YENİ DÖNEM HEDEFLERİ AÇIKLANDI
Ticaret Bakanlığı, yeni döneme dair hedeflerini de açıkladı. Bu çerçevede KOBİ'lerin yapay zeka destekli dijital dönüşüm sürecinin hızlandırılması, e-ihracat kapasitelerinin artırılması, ihracata geri dönüş potansiyeli olan firmalara özel stratejiler geliştirilmesi ve gümrük işlemlerinde yapay zeka ve büyük veri uygulamalarının yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Ayrıca e-ticarette ürün güvenliğinin yapay zeka destekli denetimlere tabi tutulması, Avrupa Birliği normlarına uygun Dijital Ürün Pasaportu altyapısının oluşturulması, yeşil dönüşüm süreçlerinin ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'na uyumun güçlendirilmesi ile yüksek ihracat potansiyeline sahip girişimlerin finansmana erişimlerinin artırılması da planlanıyor. Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda kurulan 75 milyon lira büyüklüğündeki Otomotiv Sektörü Girişim Sermayesi Yatırım Fonu, yeni dönem çalışmalarından biri olarak belirtilmektedir.
