Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB), Temmuz Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'nu yayınladı.
Yayınlanan rapora dayalı olarak, tüketici fiyatları temmuzda %1,78 oranında bir artış gösterirken, yıllık enflasyon 0,36 puan azalarak %31,75 seviyesine geriledi.
Temmuz ayındaki aylık artışlar içinde enerji ve hizmet kategorilerindeki fiyat artışları ön plana çıkarken, temel mal grubundaki fiyatlar daha dengeli bir seyir izledi.
Enerji fiyatlarındaki yükselişte, elektrik tarifeleri ile otomatik maktu özel tüketim vergisi (ÖTV) artışı olmamasına rağmen akaryakıt fiyatlarındaki artış etkili oldu.
Son dönemde yeniden yükselişe geçen ham petrol fiyatları ve eşel mobil sisteminden kademeli çıkış stratejisi, akaryakıt fiyatlarının seyrini etkileyen önemli unsurlar arasında yer aldı.
Hizmet grubundaki aylık enflasyon artışında sağlık ve ulaştırma alt grupları dikkat çekti. Sağlık hizmetleri fiyatları, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) muayene katılım payı düzenlemesinin etkisiyle belirgin şekilde artarken, ulaşım hizmetlerinde de akaryakıt fiyatlarının izleri görüldü.
Son iki ay boyunca istikrarlı bir seyir izleyen gıda fiyat artışları, temmuz ayında bazı sebzelerin fiyatlarındaki yükselişle belirginleşirken, işlenmiş gıda fiyatlarındaki artış ise yavaşladı.
Temel mal grubunda, mevsimsel indirimlerin etkisiyle giyim ve ayakkabı alt grubunda fiyatlar gerilerken, dayanıklı ve diğer temel mallarda fiyat artışları zayıfladı.
Bu dönemde, üretici fiyatları artış hızı önceki aylara göre yavaşlayarak %1,52 seviyesine ulaştı; yıllık enflasyon ise 0,26 puanlık bir düşüşle %27,83 oldu.
Bu çerçevede, temmuz ayında aylık tüketici enflasyonunun ana eğilimi, bir önceki aya göre azalma gösterdi.
Yıllık tüketici enflasyonuna temel mal grubunun katkısı 0,60 puan azaldı
Raporda, yıllık tüketici enflasyonuna yapılan katkılar incelendiğinde, enerji, temel mallar ve alkol-tütün-altın gruplarının katkılarının sırasıyla 0,60, 0,25 ve 0,16 puan azaldığı görülürken; gıda ve alkolsüz içecekler ile hizmet gruplarının katkıları ise sırasıyla 0,33 ve 0,32 artış kaydetti.
Mevsimsellikten arındırılmış verilere göre, tüketici fiyatlarının aylık artışı artış gösterdi. Aylık artışlar, B endeksinde düşerken, C endeksinde ise yükseliş meydana geldi.
Fiyat artışları ile B endeksini oluşturan gruplardan hizmette artış, temel mal ve işlenmiş gıdada ise zayıflama görüldü.
Dağılım bazlı göstergeler, B ve C gibi dışlamaya dayalı göstergelere kıyasla daha belirgin bir gerileme gösterdi ve ana eğilim tahminlerine göre daha düşük düzeyde gerçekleşti.
Sonuç olarak, temel mal ve işlenmiş gıda gibi geniş kapsamlı kategorilerde olumlu fiyat gelişmeleri bu görünümde etkili oldu.
Özetle, göstergeler temmuz ayında enflasyonun ana eğiliminin bir önceki aya göre azaldığını işaret etti. Benzer şekilde, üç aylık ortalamalar açısından da bir düşüş görüldü.
Hizmet fiyatları temmuz ayında %3,18 artarken, yıllık enflasyon %39,70 seviyesinde görece stabil kaldı. Ulaştırma ve diğer hizmetlerde yıllık enflasyon yükselirken, lokanta-otelde ise yatay seyretti; kira ve haberleşmede ise bir gerileme gözlendi.
Temmuz ayındaki hizmet grubundaki aylık enflasyon artışındaki güçlenmede, SGK Sağlık Uygulama Tebliği'nde yapılan muayene katılım payı düzenlemesi nedeniyle sağlık hizmetlerinde kaydedilen %16,41 oranındaki artış belirleyici etken oldu.
Bu düzenlemenin aylık tüketici enflasyonuna etkisinin yaklaşık 0,22 puan olduğu değerlendiriliyor. Ayrıca, sağlık hizmetleri fiyatları üzerinde Türk Tabipleri Birliği'nin tarife artışlarının da etkileri gözlemleniyor.
Aylık enflasyon, lokanta-otelde önceki ayın seviyelerinin biraz üzerinde gerçekleşirken, ulaştırma fiyatlarının artışında son dönemdeki akaryakıt fiyat gelişmelerinin de etkisi hissedildi.
Kira aylık enflasyonu, kontrat yenileme oranındaki mevsimsel etkilerle %2,85 düzeyinde bir artış gösterse de yıllık bazda yavaşlamaya devam etti. Haberleşme enflasyonu ise cep telefonu görüşme ücretlerindeki artışla yukarı yönlü bir ivme kazandı.
Temel mal grubu fiyatları geriledi
Temel mal grubu fiyatları temmuzda %0,38 oranında bir azalma gösterirken, grup yıllık enflasyonu 0,55 puanlık bir düşüşle %16,82 seviyesine ulaştı.
Yıllık enflasyon, giyim ve ayakkabıda artış kaydederken diğer alt gruplarda ise gerileme yaşandı. Bu dönemde dayanıklı tüketim mallarındaki fiyat artışı %0,95 ile öncekine göre yavaşladı.
Beyaz eşya sektörü aylık enflasyonu %3,56 ile güçlenirken; mobilya fiyatları %1,02, otomobil fiyatları ise %0,51 oranında artış gösterdi.
Giyim ve ayakkabı fiyatları indirim döneminin devam etmesiyle %4,01 oranında azalma yaşarken, diğer temel mallardaki aylık enflasyon %1,19’a geriledi.
Enerji fiyatları temmuz ayında %2,30 artarken, yıllık enflasyon 6,55 puanlık bir düşüşle %32,86 seviyesine geldi. Akaryakıt fiyatları, otomatik maktu ÖTV artışının olmamasına karşın %3,71 oranında yükseldi.
Bu artışta, ham petrol fiyatlarının yükselişe geçmesi ve eşel mobil sisteminden kademeli çıkış stratejisi önemli rol oynadı; bunun bir kısmı da ağustos ayına kayabileceği değerlendiriliyor.
Elektrik fiyatları, piyasa takas fiyatı ve YEKDEM gelişmeleri doğrultusunda Son Kaynak Tedarik Tarifesi’ne bağlı olarak %5,75 oranında yükseldi. Diğer alt gruplarda ise fiyat artışları daha temkinli seyir izledi.
Alkollü içeceklerin ve tütün ürünlerinin fiyatları, alkol ürünlerine uygulanan maktu verginin artmasıyla %1,93 oranında yükselirken, tütün ürünlerinde ÖTV oranında düşüş yaşanmasına rağmen maktu verginin artışının enflasyon üzerindeki etkilerinin ağustos ayında hissedilebileceği ifade edildi.
Gıda ve alkolsüz içecekler için aylık enflasyon %1,61 oranında artış kaydederken, grup yıllık enflasyonu 2,08 puanla %37,52 seviyesine çıktı. Yıllık enflasyon, işlenmemiş gıdada 6,50 puan artarak %39,69 olurken, işlenmiş gıdada ise 1,55 puan azalarak %35,95’e geriledi.
İşlenmemiş gıda fiyatları arttı
İşlenmemiş gıda fiyatlarında %2,37 oranında bir artış yaşanırken, bu durum arz kaynaklı gelişmeler nedeniyle kuru soğan, biber gibi bazı sebzelerdeki fiyat artışlarıyla doğrudan ilişkilidir.
İşlenmiş gıda fiyatlarındaki aylık artış %1,03 ile yavaş bir seyir izledi. Bu alt grupta öne çıkan fiyat artışları arasında çay, şeker ve alkolsüz içecekler bulunuyor.
Ana sanayi grupları bazında analiz edildiğinde, jeopolitik gelişmelerin etkisiyle enerji fiyatlarındaki artış (yüzde 4,83) bir önceki aya göre daha belirgin hale geldi.
Aylık enflasyon, dayanıksız tüketim ve sermaye mallarında sırasıyla %1,33 ve %1,09 olurken, diğer gruplarda ise daha ılımlı bir seyir gözlemlendi.
Sektörel bazda değerlendirdiğimizde, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımı ile içecekler en bariz fiyat artışı gösteren alt gruplar arasında yer aldı.
