Üniversite tercihi döneminde öğrenciler ile aileler için en belirgin konulardan biri barınma giderleridir. Özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir'de özel yurt ücretlerinin yıllık bazda yüz binlerce liraya ulaşması ve kiralık daire fiyatlarının rekor seviyelere tırmanması, pek çok ailenin bütçesini tekrar gözden geçirmesine yol açıyor. Artan maliyetler, yalnızca konaklama seçimini değil, aynı zamanda öğrencilerin nerede eğitim alacakları hususundaki kararlarını da etkiliyor; bu nedenle gayrimenkul piyasası dikkatle izleniyor.
Gayrimenkul uzmanı Selçuk Hiçdurmaz, Tgrthaber.com'un özel haber editörü Zeynep Gizem Er'e, kiralık daire ve özel yurtlarda uygun fiyatlı barınma olanaklarını nasıl değerlendirebileceğini aktardı. Hiçdurmaz, tercih döneminde ailelerin göz önünde bulundurmaları gereken önemli noktaları da açıkladı.
1+1 DAİRE VE ÖZEL YURT ÜCRETLERİNDE ARTIŞ
Üniversite tercihlerinin başlamasıyla birlikte öğrenci konaklama pazarında bir hareketlilik yaşandığını dile getiren Hiçdurmaz, 1+1 kiralık dairelerde İstanbul'daki yıllık kira artışının yüzde 39 seviyesine ulaştığını, özel öğrenci yurtlarındaki ücretlerinse geçen yıla göre yüzde 25 ila 40 arasında yükseldiğini ifade etti ve şunları söyledi:
''Üniversite tercih döneminin başlamasıyla, özellikle üniversitelere yakın olan ve toplu ulaşım hatları üzerinde yer alan küçük metrekareli dairelerde ve özel öğrenci yurtlarında dikkat çekici bir hareketlilik gözlemleniyor. Ancak asıl yoğunluğun, yerleştirme sonuçlarının açıklanmasının ardından artmasını bekliyoruz. Bu nedenle öğrenciler ve aileler, şimdiden alternatiflerini araştırmaya başladılar. 2026 yılı itibarıyla yeni kiralamaya açılan konutlarda ortalama yıllık artış oranının yaklaşık yüzde 29’a denk geldiğini görmekteyiz. Ancak öğrenci talebinin yoğun olduğu 1+1 dairelerde artış oranı bazı bölgelerde yüzde 35-40’a kadar çıkabiliyor. İstanbul'da 1+1 daire kiralarının yıllık artışı ise yüzde 39’a erişmiş durumda. (Endeksa) Yurt ücretlerinde standart bir artış oranı belirlemek ise zor. Lokasyon, oda tipleri, yemek, hizmet ve sosyal olanaklara bağlı olarak farklı fiyat aralıkları söz konusu. Genel anlamda özel yurt ücretlerinin geçen seneye oranla yüzde 25 ile yüzde 40 arasında bir artış gösterdiğini söyleyebiliriz.''
MERKEZİ İLÇELERDE FİYATLAR NEDEN YÜKSELDİ?
İstanbul, Ankara ve İzmir'de özel yurt ücretlerinin yıllık olarak 170 bin TL'den başlayıp 1 milyon TL'ye kadar çıkmasını değerlendiren Selçuk Hiçdurmaz, bu rakamların çoğunlukla merkezi konumda bulunan, tek kişilik ve yüksek standartlara sahip özel yurtları kapsadığını belirtti:
''Yıllık 1 milyon TL'ye ulaşan yurt fiyatları, genel piyasa ortalamasını yansıtmamakta; özellikle İstanbul'un merkezi semtlerinde bulunan, tek kişilik ve daha yüksek hizmet kalitesine sahip sınırlı sayıdaki yurtları temsil etmektedir. Buna rağmen 170 bin TL'lik başlangıç fiyatı, pek çok aile için hâlâ oldukça ciddi bir maliyet oluşturuyor. Fiyat artışlarının arkasında bina kiraları, personel giderleri, yemek, enerji, güvenlik, temizlik ve bakım maliyetlerindeki artışlar bulunuyor. Ayrıca üniversiteye olan yakınlık, tek kişilik oda alternatifleri, oda içinde banyo ve mutfak olanağı, servis, spor salonu ve yemek hizmetleri de fiyatları yukarı çekiyor. Diğer bir önemli nokta ise arzın sınırlı kalmasıdır. Öğrenci sayısı ve talep artarken, merkezi bölgelerde yeni yurt inşaatları aynı hızda gerçekleşmiyor. Dolayısıyla, kayıt dönemlerinde fiyatların daha da yükselebileceğini görüyoruz.''
ÜNİVERSİTE SEÇİMİNE ANADOLU ŞEHİRLERİ AVANTAJ KAZANDIRDI
Hiçdurmaz, artan kira ve yaşam giderlerinin, üniversite tercihlerinde şehir seçimini doğrudan etkilediğini belirterek şöyle değerlendirdi:
''Barınma maliyetleri, artık öğrencilerin üniversite tercihinde eğitim kalitesi kadar önem taşıyan bir başlık haline gelmiştir. Orta gelir grubundaki aileler, yalnızca üniversitenin başarısını değil, aynı zamanda öğrencinin şehirdeki toplam yaşam maliyetini de göz önünde bulunduruyor. İstanbul'daki ortalama konut kiraları 43-44 bin TL seviyelerine ulaşırken, Ankara ve İzmir'de ortalama kiralar 30 bin TL civarında yer alıyor. Öte yandan Eskişehir, Kayseri ve Erzurum gibi şehirlerde ise kiralar ortalama 20 bin TL'nin altında ya da bu seviyelerde seyretmekte. (Endeksa) Bu nedenle benzer akademik imkânlara sahip üniversiteler arasında tercih yapılırken, daha düşük maliyetli Anadolu şehirlerinin avantaj sağladığını görmekteyiz. Barınma, ulaşım ve günlük yaşam masraflarının toplamının dikkate alınması, öğrencileri büyük şehirlerden uzaklaştırabiliyor. Ancak bu tercihlerin yalnızca ekonomik nedenlerle şekillenmediği de unutulmamalı. Kampüs olanakları, mezuniyet sonrası iş fırsatları, sosyal hayat ve ulaşım seçenekleri halen büyük önem arz etmekte.''
ÜNİVERSİTE YAKININDAKİ BÖLGELER DAHA PAHALI
Selçuk Hiçdurmaz, uygun kiralık seçenekleri arayan öğrencilerin, sadece kira bedelini düşünmekle kalmayıp ulaşım masraflarını da göz önünde bulundurmaları gerektiğini vurguladı:
''Üniversiteye yürüme mesafesindeki bölgelerdeki kiralar genellikle şehir ortalamasının üzerinde seyretmektedir. Bunun en önemli nedeni, öğrencilerin ulaşım masrafından ve zaman kaybından kaçınmak istemesidir. Özellikle eşyalarıyla birlikte kiralanan 1+1 ve 2+1 dairelerde tercih dönemi itibarıyla yoğun bir talep oluşuyor. Burada kira bedelinin yanı sıra, üniversiteye ulaşım süresi ve aylık ulaşım giderleri de dikkate alınmalıdır. Ucuz gözüken bir ev, uzun mesafeli bir ulaşım gerektirdiğinde toplamda daha yüksek bir maliyet getirebilir.''
''Sadece Tek Vasıtayla Ulaşılan BÖLGELER CİDDİ TASARRUF Sağlar''
Ev arkadaşlığı modelinin barınma maliyetlerini azaltma konusunda etkili bir yöntem olduğunu ifade eden Hiçdurmaz, üniversite kesinleşmeden kapora verilmemesi gerektiği konusunda da uyarılarda bulundu:
''Ev arkadaşıyla kiralama, barınma masraflarını azalmanın en pratik yollarından biridir. İki veya üç öğrencinin 2+1 veya 3+1 bir daireyi paylaşması durumunda, kira, aidat, internet ve fatura giderleri kişi başına kayda değer ölçüde düşebilir. Ancak ev arkadaşlarının ödeme düzeni, yaşam tarzları ve sözleşmedeki sorumlulukları başlangıçta net bir şekilde belirlenmelidir. Erken bir araştırma yapmak da avantaj sağlar. Yerleştirme sonuçları açıklandıktan hemen sonra talep yoğunluğunun artmasından dolayı, uygun fiyatlı ve kaliteli evler kısa sürede kiralanabildiğinden, üniversite kesinleşmeden kapora verilmesini doğru bulmuyoruz. Üniversiteye biraz daha uzak ama metro, metrobüs, banliyö ya da tek vasıtayla ulaşılabilen bölgeler, önemli tasarruf fırsatları sunabilir. Buradaki ölçüt, mesafe değil, kapıdan kampüse olan toplam ulaşım süresidir.''
AİLELERİN HESAPLARI YENİDEN ŞEKİLLENİYOR
Selçuk Hiçdurmaz, yüksek yurt ücretlerinin ev alımını cazip hale getirdiğini ancak bu seçeneğin her aile için uygun olmadığını söyledi:
''Yüksek yurt fiyatları, ev almayı ilk bakışta cazip kılabilir. Ancak bu karar yalnızca yıllık yurt ücreti ile konut fiyatlarını karşılaştırarak verilmemelidir. Ailenin önemli bir miktarda peşinatı varsa, öğrencinin aynı şehirde en az dört veya beş yıl kalmasının beklendiği, evin üniversiteye veya iyi bir ulaşım kaynağına yakın olduğu ve mezuniyet sonrasında kolaylıkla kiraya verilebileceği durumlarda satın alma seçeneği değerlendirilebilir. Özellikle 1+1 ve kompakt 2+1 daireler, öğrenci bölgelerinde kiralama açısından daha likit olabiliyor. Güncel araştırmalar, İstanbul'daki ortalama konutların kira geliri ile geri dönüş süresini yaklaşık 11,7 yıl, Ankara'da 11,2 yıl ve İzmir'de 13,8 yıl olarak hesaplıyor. Ancak bu veriler şehir ortalamalarıdır; her konutun aidatı, yapısal yaşı, konumu ve gerçek kira potansiyeli ayrı ayrı değerlendirilmelidir. (Endeksa) Satın alımlarda yüksek maliyetli konut kredilerinin kullanılması gerekmekteyse, aylık kredi taksitleri çoğu zaman kira veya yurt ücretlerini aşarak daha yüksek olmaktadır. Ayrıca tapu harcı, emlak vergisi, aidat, bakım, tadilat ve satış masrafları da dikkate alınmalıdır. Bu nedenlerle, kısa süreli eğitim düşünen veya yüksek kredi kullanmak zorunda kalan aileler için kiralama daha makul bir seçenek olabilir. Öte yandan, nakit gücü yüksek ve uzun vadeli düşünen aileler için doğru konumda konut bulmak, hem barınma için hem de yatırım anlamında avantaj sağlayabilir.''
GÜVENLİK, ULAŞIM, MALİYET VE SÖZLEŞME ŞARTLARINA DİKKAT
Öğrenci ve ailelere önemli tavsiyelerde bulunan Hiçdurmaz, bazı kritik detayları özellikle vurguladı:
''İlk olarak, konaklama seçerken yalnızca aylık veya yıllık ilan fiyatına odaklanmamalı, toplam maliyet hesaba katılmalıdır. Kira ya da yurt ücretlerine aidat, depozito, yemek, ulaşım, internet, elektrik, su, doğalgaz, çamaşır ve temizlik masraflarının eklenmesi gereklidir. Kiralık evlerde taşınmazı görmeden ve tapu sahibi ya da yetkili emlak işletmesi doğrulanmadan kapora yatırılmamalıdır. Sözleşmede kira bedeli, ödeme tarihi, depozito miktarı, aidat kapsamı, demirbaşlar, kira artış yöntemi ve çıkış şartları net bir biçimde belirtilmelidir. Eşyalı dairelerde teslim edilen eşyaların fotoğraf ve tutanak ile kayıt altına alınması gerekir. Depozito ve kira ödemeleri banka aracılığıyla yapılmalı ve hangi aya ve hangi konuta ait olduğuna dair açıklamaların eklenmesi önemlidir. Öğrenciler ev arkadaşlarıyla kalacaklarsa, mümkünse, tüm öğrencilerin sözleşmede adı yer almalı ya da aralarında yazılı bir gider paylaşım protokolü oluşturulmalıdır. Yurtlarda ise kurumun gerekli izinlere sahip olduğunun kontrol edilmesi elzemdir. En önemli tavsiyemiz, öğrencilerin aceleyle karar vermemeleri, fakat araştırmayı da son güne bırakmamalarıdır. Güvenlik, ulaşım, toplam maliyet ve sözleşme ayrıntıları beraberce değerlendirilmelidir.''
