Türkiye'de evde tadilat yaptırmak, hem heyecan verici hem de zorlu bir süreç olarak değerlendiriliyor. Hatalı ölçümler, gecikmiş teslimatlar, kalitesiz malzemeler ve işin başlamasının ardından artan maliyetler, tüketicilere davet çıkarmakta.
Peki, tadilat yapmak üzere görüştüğünüz ustalarla etkili bir iletişim kurmak ve haklarınızı korumak adına neler yapmalısınız? 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'da tüketicilere yönelik hangi önemli hususlar bulunmakta? TÜKONFED (Tüketici Konfederasyonu) Başkan Vekili Av. İbrahim Güllü, tadilat ve mobilya süreçlerinde yaşanmadan önce bilinmesi gereken tüm detayları Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'a açıkladı.
İŞİ YARIM BIRAKANLAR YANDI!
Sektörde sıkça karşılaşılan "vaktiyle işin tamamlanmaması" (gecikme) durumu tüketicilerin yasal olarak hangi haklarla korunduğunu bilmelidir?
TÜKONFED Başkan Vekili Av. İbrahim Güllü: Tüketicilerimizin en çok karşılaştığı sıkıntılardan biri, işlerin zamanında bitirilmemesi ya da gecikmeli teslim edilmesidir.
Ev tadilatları, mutfak dolapları, mobilyalar, seramik, boya, su tesisatı ve marangozluk hizmetlerindeki mağduriyetler giderek yaygın hale geliyor. Özellikle taahhüt edilen tarihlerde teslim edilmeyen işlerin yanı sıra, ayıplı ürünler, artan fiyatlar ve yarım bırakılan işler çoğu zaman tüketicilerin en büyük şikayetlerini oluşturuyor. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, bu tür mağduriyetlere karşı tüketicileri güçlü bir şekilde koruyarak sözleşmede tarafların hak ve yükümlülüklerini netleştiriyor. Bu nedenle hakkınızı ararken sözleşmeyi esas almanız gerekecektir.
USTAYA DEĞİL, SÖZLEŞMEYE GÜVENİN! Unutmayın; "İŞİ YARIM BIRAKAN VEYA GEÇ TESLİM EDEN HER ZAMAN HUKUKEN SORUMLUDUR!"
Teslim tarihinin belirtilmediği bir sözleşme, ileride ciddi mağduriyetlere yol açabilir. Sözleşmede kararlaştırılan süre içinde mal ya da hizmetin teslim edilmemesi sözleşmeye aykırı bir durum olarak değerlendirilir ve bu durum ayıplı hizmet/temerrüt olarak nitelendirilebilir.
Bir işin belirlenen süre içinde tamamlanmaması yalnızca "gecikme" ile ifade edilmez. Bu, aynı zamanda sözleşmeye ayrılmak, hizmetin gereklerinin yerine getirilmemesi ve tüketicinin maddi ya da manevi anlamda zarar görmesi anlamına gelebilir.
Tüketicinin bu şartlar altında işin bitirilmesini, gecikmeden kaynaklanan zararlarının karşılanmasını, gerekli koşullar sağlanıyorsa sözleşmeyi feshetmeyi ve ödediği bedelin iadesini talep etme hakkı bulunmaktadır.
AYIPLI ÜRÜN TESLİM EDİLDİĞİNDE TÜKETİCİNİN 4 SEÇENEĞİ MEVCUT!
Ürün tesliminin ayıplı olması (örneğin, kırık, çizik, sipariş edilenden farklı renk ya da ölçüde olması, kalitesiz malzeme kullanımı) durumunda tüketici, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca hangi hakları kullanabilir?
TÜKONFED Başkan Vekili Av. İbrahim Güllü: Eğer teslim edilen ürün; kırık, çizik ya da beklenen kalitede değilse, ayıplı mal kategorisine girebilir. Ayıplı ürün ile karşılaşıldığında, tüketicinin 4 seçenek hakkı bulunuyor. 6502 sayılı Kanun’un 11. maddesi kapsamında, malın ayıplı olduğu belli olduğunda tüketici bu dört seçenekten birini serbestçe tercih edebilir ve satıcı da bu tercihi yerine getirmekle yükümlüdür:
Tüketici dört seçimlik haktan birini kullanabilir:
✔ Bedel iadesi (sözleşmeden dönme)
✔ Ücretsiz onarım
✔ Ayıpsız yenisi ile değiştirme
✔ Ayıplı ürün için bedel indirimi.
Bu haklardan hangisini seçeceğine tüketici karar verir.
Tüketici ne zaman para iadesi talep edebilir?
TÜKONFED Başkan Vekili Av. İbrahim Güllü: Tüketici;
• ürünün ayıplı olması,
• ayıpların giderilememesi,
• teslimin makul sürede gerçekleşmemesi,
• hizmetin hiç sunulmaması,
• sözleşmeye aykırı davranılması,
• işin yarım bırakılması
gibi durumlar söz konusu olduğunda sözleşmeden dönebilir ve ödediği bedelin iadesini talep edebilir. "Parayı aldım, geri vermem" anlayışı hukuken geçerli değildir.
WHATSAPP MESAJLARI DELİL OLARAK KABUL EDİLİR
Alışveriş sürecinde verilen kataloglar, broşürler veya WhatsApp üzerinden yapılan renk ve model yazışmaları gelecekteki anlaşmazlıklarda delil mahiyetinde midir?
TÜKONFED Başkan Vekili Av. İbrahim Güllü: Hukuk, ispata dayalıdır. İspat aracı olan her tür belge büyük bir önem taşır. İspat için gereken her türlü yazılı sözleşme, mesajlar ya da faturalar kritik öneme sahiptir. Kataloglar, broşürler, teklif dosyaları, fiyat listeleri, WhatsApp yazışmaları, SMS kayıtları, e-postalar ve fotoğraflar, ileride yaşanabilecek sıkıntılarda “belge” statüsünde kabul edilir ve delil başlangıcı oluşturur.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca elektronik yazışmalar, herhangi bir anlaşmazlık durumunda mahkemelerde veya Tüketici Hakem Heyeti’nde delil olarak kullanılabilir.
YAZILARI SİLMEYİN, EKRAN GÖRÜNTÜSÜ ALIN!
Özellikle; seçilen renk, model, ölçü, teslim tarihi, fiyat ve kullanılacak malzeme WhatsApp üzerinden pazarlık yapıldıysa bunların mutlaka saklanması gerekmektedir. Unutmayın; "Ağızdan çıkan söz uçar, dijital kayıt kalır."
USTA EVİNİZE ZARAR VERDİYSE HESAP VERMEK ZORUNDA
Ev içinde çalışan seramik, su tesisatı, boya veya genel tamir ustalarının işlerini yarım bırakması, teslimat süresine uymaması ya da ev ve eşyalarınıza zarar vermesi (örneğin tesisat çalışması esnasında parkelerin bozması, duvarları kırması) durumunda tüketici hangi hakları talep edebilir?
TÜKONFED Başkan Vekili Av. İbrahim Güllü: Tesisat döşenirken parkelerin zarar görmesi, boya yapılırken eşyaların kirlenmesi, gereksiz yere duvarların kırılması, seramik döşenirken diğer alanların tahrip edilmesi veya elektrik çalışması esnasında cihazların zarar görmesi gibi durumlarda hizmet sağlayıcısı meydana gelen zarardan sorumlu tutulabilir.
Tüketici; hizmetin yeniden yapılmasını, ücretsiz onarımlarını, ayıp oranında bedel indirimini, ciddi durumlarda sözleşmeden dönüp bedel iadesini ve zarar tazminini (ek masraf, eşya hasarı gibi) talep edebilir. Zararın tespitini en iyi şekilde belgelerle (fotoğraf ve tutanak) yapmak ve mümkünse noter vasıtasıyla ihtar gönderilmesi gerekmektedir.
EK MASRAF GEREKÇESİYLE FİYAT ARTIRMA YASAL DEĞİL!
Tamirat süreçlerindeki ustaların "ek masraf çıktı" bahaneleriyle fiyatları yükseltmesi veya ekstra malzeme ücreti talep etmesi ne derece yasal?
TÜKONFED Başkan Vekili Av. İbrahim Güllü: Genel olarak bu durum yasal değildir. Sözleşmede ya da öncesinde onaylanmamış ek masraflar ve malzeme ücretleri tüketiciden talep edilemez. İşin başlangıcından itibaren sürekli fiyat artışları "haksız şart" veya sözleşmeye aykırı bir durum oluşturur.
İşin başlamasından sonra "malzeme maliyetleri arttı", "işin kapsamı genişledi", "usta değişti" gibi bahanelerle fiyatların sürekli artırılması hukuken her durumda geçerli sayılamaz. Ek iş yapılacaksa; tüketicinin açık onayı alınmalı ve ilave ücret önceden bildirilmelidir. Mümkünse yazılı mutabakat sağlanmalıdır. Onaysız olarak çıkarılan ek faturalar ise ciddi hukuki sorunlara yol açabilir.
Tüketici, ek ödemeyi reddederek ayıplı hizmet haklarını kullanabilir veya fazla ödediği tutarı geri talep edebilir. Onay vermeden para ödemek ise önerilmez. Mobilya ve tadilat sözleşmeleri imzalanmadan önce bu noktaların mutlaka kontrol edilmesi faydalı olacaktır, böylece dolandırıcılığa düşmezsiniz.
Tüketicilerin, mobilya ya da marangozluk/tadilat hizmeti alırken sözleşme imzalarına dikkat etmeleri gereken önemli maddeler nelerdir?
TÜKONFED Başkan Vekili Av. İbrahim Güllü: Mobilya, mutfak tadilatı ve marangozluk hizmeti alırken sözleşmenin aşağıdaki bilgileri içermesi çok önemlidir:
• İşin detaylı tanımı
• Kullanılacak malzemenin marka ve kalitesi
• Ölçüler
• Renk ve model
• Total fiyat
• Ödeme planı
• Teslim tarihi
• Gecikme durumunda uygulanacak hükümler
• Garanti süresi
• Tarafların imzası
• Sözleşmenin düzenlenme tarihi
Eksik olarak düzenlenen sözleşmeler, tüketicinin hak arama sürecinde zorluk çıkarabilir. Bu sözleşmenin bir örneği alınması oldukça önemlidir. Belirsiz veya "piyasa koşullarına göre farklılık gösterebilir" gibi ifadeler haksız şart olarak değerlendirilebilir.
Ev tadilatı ve mobilya hizmetleri maliyetli işlerdir. Bu nedenle tüketicilerin sadece fiyatları dikkate almasının yanı sıra, sözleşmeyi, teslim tarihlerini, kullanılacak malzemeleri ve tüm yazışmaları güvence altına alması da büyük önem taşımaktadır.
Hak kaybını önlemek adına tüm ödemelerin belgelendirilmesi, sözleşmelerin yazılı olarak yapılması, katalog ve dijital yazışmaların korunması ve ayıplı mal ya da hizmetlerin durumunda ise 6502 sayılı Kanun çerçevesinde tanınan seçimlik hakların zamanında kullanılması gerekmektedir. Unutulmamalıdır ki; bilinçli tüketici, mağdur olan değil, haklarını bilen ve arayan tüketicidir. Haklarınızı kullanmak için öncelikle satıcıya veya sağlayıcıya yazılı talepte bulunun.
HAK ARAMA YOLUNUZ NEDİR?
Herhangi bir sorun yaşamanız halinde; elinizdeki fatura, ödeme dekontu, WhatsApp yazışmalarınız ve varsa sözleşmeniz ile birlikte:
2026 yılı için 186.000 TL’ye kadar parasal sınırlar dahilinde ikamet ettiğiniz yerdeki Tüketici Hakem Heyeti’ne (e-Devlet üzerinden de başvuru yapmanız mümkün) başvurabilirsiniz. Bu miktarın üzerinde ise, öncelikle Zorunlu Arabuluculuk süreçlerine, ardından Tüketici Mahkemesi’ne başvuruda bulunabilirsiniz.
