Kredi kartı, eğer doğru bir şekilde kullanılırsa tüketicilere büyük kolaylıklar sunabiliyor; ancak gelirden fazla harcamalar yapılması ve yalnızca asgari ödemelerle borcun sürekli ertelenmesi durumu, ciddi bir mali yükümlülük oluşturabilir.
Bazen tüketicilerin borç yükü o kadar ağırlaşıyor ki, kredi çekerek veya başka yöntemlerle borç ödemeye çalışarak ya da harcama alışkanlıklarını değiştirmeden çıkış yolu bulamaz hale geliyorlar.
Topkapı Üniversitesi'nin Rektörü ve ekonomist Prof. Dr. Emre Alkin, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'a yaptığı açıklamalarda, kredi kartı sahiplerine harcamalarını yalnızca kesin gelirleriyle uyumlu bir şekilde yapmaları gerektiğini ve kartın kendi paraları gibi görünmemeleri gerektiğini belirtti. Alkin, kendi yaşadığı deneyimlerden örnekler vererek borçlu bireyler için bir çıkış stratejisi önerdi.
Kredi Kartı Kullanımının Zararlı Hale Gelmesi
Prof. Dr. Emre Alkin: Öncelikle, kredi kartının ilk kullanım amacıyla başlayalım. Kredi kartı, aslında bugünkü gelirinizi biriktirip, harcamalarınızı daha sonra ödemek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ancak günümüzde pek çok insan, gelecekteki gelirini şimdiden harcama yoluna gidiyor.
Burada asıl tehlike, kredi kartının kendisinde değil, eğer gelecekteki gelirlerinizi mevcut harcamalarda kullanıyorsanız, iyi bir mali okuryazarlığa sahip olmanızın zorunlu hale gelmesidir. Mali okuryazarlık, hesap yapma becerisi zayıf olanlar için kredi kartı değil, başka finansal araçlar da sorun yaratır.
Gelecekteki Gelir ve Borç İlişkisi
Kredi kartı borcunun, gelir seviyesine göre hangi oranlarda olması tehlike oluşturmalıdır?
Prof. Dr. Emre Alkin: İnsanlar tüm harcamalarını kredi kartıyla yapabiliyor; ancak önemli olan, kredi kartı ile yaptığınız harcamaların toplamının gelirinizle ne ölçüde uyumlu olduğudur. Eğer nakit harcamalarınız ve kredi kartıyla yapılan harcamalar gelirlerinizi aşıyorsa, işte burada sorun başlıyor.
Kontrol edebildiğiniz harcamalar var mı? Giderleriniz gelecekteki gelirinizle uyumlu mu? Örneğin, bir maaş zammı almayı bekliyorsanız, harcamanızı buna göre planlayabilirsiniz, ancak bu zammın kesinliği çok önemlidir. Bu durumda elinizdeki garantili geliri esas alarak harcama yapmanız daha akılcıdır.
Asgari Ödeme Riskleri
Sadece asgari ödeme yaparak kredi kartı borcunu idame ettirmek ne zaman tehlikeli hale gelir? Tüketici bunu nasıl fark edebilir?
Prof. Dr. Emre Alkin: Eğer bir kişi asgari ödemeleri yaptığı halde sürekli harcamaya devam ediyorsa, sonunda kaçınılmaz olarak problem yaşayacaktır.
Asgari ödemenin yapılmasının iki nedeni olabilir. Bunlardan biri, büyük bir harcama yaptıysanız ve gelecekte bir gelir bekliyorsanız, bu durumda kendinizi buna göre ayarlayabilirsiniz. Ancak eğer sürekli olarak asgari ödemeye mecbur kalıyorsanız, bu kaçınılmaz olarak sizi kötü bir duruma sokar.
Asgari ödeme, zaman zaman yapılması gereken bir durumdur. Ancak bunu alışkanlık haline getirmek, ciddi faiz yüklerine yol açabilir ve sonraki aylarda zorunlu harcamalarınızı da olumsuz etkiler. Çünkü kartınızda limit kalmaz.
Kredi Kartı Kullanımına Dair Yanlış Anlayışlar
Kredi kartı borcunu kapatmak için kredi çekmek sık tercih edilen bir yöntemdir. Burada yapılan en büyük hata nedir? Bu durumda tüketici nasıl kurtulabilir?
Prof. Dr. Emre Alkin: Kredi kartını kapatmak amacıyla alınan kredinin faiz oranının, kredi kartının gecikme faizi kadar düşük olması gerekmektedir. Aksi takdirde yapılan işlem fayda sağlamaz.
Bununla birlikte, genellikle yapılan hata, krediyi alıp kredi kartını kapatmak sonrasında aynı alışkanlıklarla devam etmektir. Bu, kişiyi ileride zor duruma sokar. Çünkü hem kredi kapatmak için aldığınız kredinin taksitlerini, hem de kredi kartı borcunun ödemelerini yapmak zorunda kalırsınız.
Kredi kartı bir canavar değildir, ama önemli olan harcamalarla geliriniz arasında denge sağlayıp sağlayamadığınızdır. Eğer bu dengeniz bozulursa, bunu düzeltmek için adımlar atmak gerekmektedir.
Çıkmazdaki Tüketiciye Öneriler
Kredi kartı borçları nedeniyle çıkmazda kalan bir tüketiciye bu durumdan kurtulması için ne tavsiye edersiniz?
Prof. Dr. Emre Alkin: Öncelikle bir beyaz kağıt alın. Gelirlerinizi sol tarafa, giderlerinizi sağ tarafa yazın. Ayrıca borçlarınızı da bu kâğıda not edin.
Buna bağlı olarak yıl sonuna kadar kazanmayı kesin olarak beklediğiniz kazançlarla zorunlu harcamalarınızı karşılaştırın. Eğer burada bir açık varsa, harcamalarınızı önceliklendirmeniz gerekiyor. Hangileri elzem, hangileri biraz geç yapılabilir, buna karar verin.
Ancak böylelikle çıkış mümkündür. Eğer gelirde bir eksiklik varsa, öncelikle zorunlu harcamaların yerini alan gelirler elde etmelisiniz. Eğer kredi kartını kapatmak için bir tüketici kredisi alırsanız, o zaman bu kredinin taksitlerinin de giderlerinize eklenmesi gerektiğini unutmayın.
Hesap yapmadan yaşamak 21. yüzyılda mümkün değil. Bu her zaman gereklidir.
| 1. Bütçe Tablosu Çıkarma | Beyaz bir kâğıda kesin kazançlar sol taraf, zorunlu harcamalar ve borçlar sağ tarafta kaydedilmeli. |
| 2. Gelir-Gider Karşılaştırması | Kesin gelirler ile zorunlu harcamalar arasında karşılaştırma yapılarak bütçe açığı tespit edilmeli. |
| 3. Harcamalarda Önceliklendirme | Açık ortaya çıkarsa harcamalar önceliklendirilerek, elzem olanlar belirlenmeli. |
| 4. Ek Gelir Arayışı | Eğer zorunlu harcamalara rağmen açık devam ediyorsa, ek gelir sağlanmalı. |
| 5. Tüketici Kredisi Kullanımı | Kredi kartındaki sorunlu borçları kapatmak için tüketici kredisi düşünülebilir; ancak bu kredinin taksitleri de zorunlu giderler arasına eklenmeli. |
Babamın geçmişte bir defteri vardı. Her ay gelir ve giderlerini yazmayı alışkanlık edinmişti. Ama en son günlerinden birinde “Bu defteri doldurmaktan bıktım” diye bir not yazmış ve arkasından bıraktığı defteri bulmuştum. Günümüzde bu defter yerine bir Excel tablosu tutmak daha kolaydır. Hesaplardığımızı bir yere not almak şart.
Sarmala Girmemek İçin Önemli Alışkanlıklar
Gelirinin üzerinde harcama yapmak zorunda kalan bir tüketici nasıl bir yol izlemeli?
Prof. Dr. Emre Alkin: Kredi kartı dikkatli kullanıldığında büyük faydalar sağlayabilir. Cebinizde nakit taşımanın getirdiği endişelerden sizi korurken, aynı zamanda sağlam bir mali planınız varsa pek çok fırsat sunabilir.
Fakat bankalar açısından kredi kartı borcunu zamanında ödeyen bir müşteri iyi bir müşteri değildir; tıpkı sürekli taksitlerini aksatan bir bireyin de. Bazen, gelirinizin üzerinde harcama yapmanız zorunlu hale gelebilir. Bu sağlık ile alakalı bir durum olabilir ya da özel bir kutlama gerektiren bir olay olabilir. Örneğin, çocuğunuzun bir terfi törenine katılmak zorunluluğu veya düğün masrafları gibi.
Böyle durumlarda, bu harcamayı yaptıktan sonra kredi kartını kendi paranız gibi düşünmemeli ve alışkanlık haline getirmeden o borcu ödemeniz gerekecektir. Bu hatalar herkesin başına gelebilir. Ben de kendi deneyimlerimden biliyorum; 30 yaşımda askerliğe gidecekken gelirimle giderim arasında bir dengesizlik yaşamıştım ve kredi kartını hesaplı kullanmak durumunda kalmıştım. Ancak bunu atlattım ve bu süreçten ders çıkararak daha dikkatli davranmaya başladım.
