Avrupa Birliği (AB), son 13 yıl içinde görülmemiş düşük gaz depolama seviyeleriyle, zorlu bir kış mevsimine adım atmaya hazırlanıyor.
Ağustos ayı sonunda depo doluluk oranı %63 seviyesinde kalırken, bu değer geçmiş yılların ortalaması olan %80’in oldukça altında. Orta Doğu’daki tedarik kesintileri ve geçen kışın çetin koşulları, mevcut stokları ciddi şekilde azalttı.
Fiziksel bir gaz kıtlığı öngörülmese de, megavatsaat başına 68 Euro’nun üzerinde seyreden gösterge fiyatlarının, kış aylarında 100 Euro'yu aşabileceği ifade ediliyor.
Soğuk havaların yaklaşmasıyla birlikte, Avrupa enerji piyasalarında "kış endişesi" belirgin bir şekilde kendini hissettirmeye başladı.
Son yılların en düşük stok seviyeleriyle karşı karşıya kalan kıta genelinde, yetersiz depolama hızı ve küresel tedarik zincirindeki aksamalar dolayısıyla kış aylarında büyük fiyat dalgalanmaları yaşanabileceği uyarısı yapılıyor.
Depolardaki en düşük seviyeler
Guardian’ın aktardığı bilgilere göre, AB’nin gaz depolarındaki doluluk oranı, ağustos ayının son haftasında %63 olarak belirlendi. Bu rakam, geçmiş yıllardaki %80 seviyesinin oldukça gerisinde kalıyor.
Eğer mevcut yavaş depolama trendi devam ederse, AB, kış ısıtma dönemine beş yıllık ortalamanın beşte biri kadar düşük bir stok seviyesiyle girecek. Bu, 2013 yılından beri görülen en düşük değer olacak.
Stoklardaki bu keskin azalmanın sebepleri arasında, Körfez bölgesinden yapılan petrol ve gaz ihracatındaki aksamalar, geçen kışın soğuk geçmesi ve yaz mevsimindeki sıcak hava dalgaları nedeniyle elektrik üretiminde artan gaz kullanımı yer alıyor.
Ülkeler arasındaki farklılıklar: İngiltere tehlikede
Tedarik kaygıları, özellikle Batı Avrupa ülkelerinde yoğun bir şekilde hissediliyor. İtalya ve Polonya, depo doluluk oranlarını %80’in üzerine çıkarmayı başarmışken, Almanya’da bu oran %50 civarında seyretti. İngiltere’nin gaz piyasası ise boru hatlarıyla bağlı olduğu Belçika ve Hollanda’da doluluk oranları sırasıyla %51 ve %45 olarak kaydedildi.
Depolama kapasitesi oldukça dar olan Birleşik Krallık, küresel piyasa dalgalanmalarına karşı en savunmasız ülke olarak öne çıkıyor. İhtiyacını Avrupa’dan boru hatlarıyla, ABD ve Orta Doğu'dan ise LNG tankerleriyle karşılayan İngiltere’de Centrica CEO’su Chris O’Shea, depolarında "neredeyse hiç gaz bulunmadığını" vurguladı.
Fiyatlar 100 Euro'yu aşabilir
Piyasa analistleri, bu kış Avrupa genelinde fiziksel bir gaz kesintisi veya kıtlığı beklemiyor; ancak tüccarlar, yüksek fiyatları şimdiden dikkate almaya başlamış durumda. Gösterge gaz fiyatı, son haftalarda megavatsaat başına 68 Euro’nun üzerine çıkarak son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı ve yıl başındaki değerinin iki katına çıktı.
Orta Doğu’dan gaz akışının yeniden başlamaması durumunda, soğuk günlerde gerekli sevkiyatı kıtaya ulaştırmak için gösterge fiyatların megavatsaat başına 100 Euro'nun üstüne çıkması gerekebileceği değerlendirmeleri yapılmakta.
Enerji piyasası düzenleyicisi Ofgem ise artan maliyetlerin hanehalkı faturalarına yansıyacağına dikkat çekerek, tipik gaz ve elektrik maliyetlerinin ekim ayından itibaren %4 oranında artacağı bilgisini paylaştı.
