Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan alınan bilgilere göre, Vergi Denetim Kurulu (VDK) Başkanlığı, kayıt dışı ekonomi ile mücadele ve gönüllü uyumu artırma hedefiyle yürüttüğü denetimleri yılın ilk altı ayında da yoğun şekilde sürdürdü.
Ocak-haziran döneminde başkanlığın gerçekleştirdiği izaha davet, teftiş, gözetim ve denetim faaliyetleri sonucunda tespit edilen matrah farkı ve azaltılan zararların toplamı 354,2 milyar liraya ulaştı.
Geçtiğimiz yılın benzer döneminde bu tutar 225,5 milyar lira seviyesindeydi. Vergiye gönüllü uyumu teşvik eden çalışmaların etkisiyle yılın ilk yarısında bu rakam yaklaşık %57 oranında artış gösterdi.
MATRAH FARKI YÜZDE DOKSAN ALTILA ARTMIŞTI
Yılın ilk yarısında, vergi denetimlerinin sonucunda 265,2 milyar lira matrah farkı tespit edildi. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla matrah farkı %96,65 oranında artış gösterdi ve böylece incelemeler yoluyla elde edilen matrah farkı neredeyse iki katına çıkmış oldu.
Aynı dönemde, tarhı önerilen vergi tutarında %89,35 ve önerilen ceza tutarında %79,92 oranında bir artış gözlemlendi. Tarhı önerilen vergi ile ceza tutarının toplamı ise 186,6 milyar liranın üzerine çıktı. Bu süre zarfında 33 bin 455 mükellef incelendi ve toplam 101 bin 301 rapor düzenlendi.
ARTIRILAN VERGİ TUTARINDA ÇİFT HANELİ YÜKSELİŞ
VDK, mükelleflerin doğrudan vergi incelemesine tabi tutulmadan önce riskli durumlar hakkında açıklama yapmalarına olanak tanıyan izaha davet mekanizmasını etkili bir şekilde uyguladı.
Mükellefler beyannamelerini gözden geçirdiğinde, vergi matrahları 35,4 milyar lira artırıldı. Bu tutarın geçen yılın aynı dönemine göre %10,41 artarak toplamda 3,05 milyar liraya ulaştığı belirlendi.
İzaha davet sonucunda artırılan matrah tutarı, geçen yılın aynı dönemine göre %16,24 azalmış olsa da artırılan vergi tutarında çift haneli bir artış gözlemlendi.
VDK, 2026 yılı teftiş programı çerçevesinde yaptığı faaliyetler sonucunda tespit ettiği matrah farkı ve azaltılan zarar toplamda 8,03 milyar lira oldu. Bu çerçevede tarh edilen vergi tutarı 886,1 milyon lira olarak gerçekleşti. Böylelikle izaha davet ve teftişler kapsamında 43,4 milyar lira matrah artışı sağlandı.
BEYANLARDA DÜZENLEME FIRSATI
VDK, denetim anlayışındaki değişiklikler doğrultusunda mükelleflerin vergi incelemesine alınmadan önce riskli işlemler hakkında bilgi verilmesini ve gönüllü uyum sağlamasını amaçlayan gözetim programlarını genişletti.
Nisan ayında başlatılan beyanname gözetim çalışmaları çerçevesinde 36 bin 15 mükellefe yazı gönderildi. Sonuç olarak mükellefler matrahlarını 21,8 milyar lira artırdı ve beyan edilen zararlar 23,3 milyar lira azaldı. Başkanlığın risk analiz birimi, bazı mükelleflerin brüt satış tutarlarını toplam 120,9 milyar lira artırdığını ortaya koydu.
Mart ayında başlayan stok gözetim programı kapsamında ise 301 mükellefe yazı gönderildi. Bu kişiler 540 milyon lira değerinde matrah artışı gerçekleştirdi.
Kuruluş Gözetimli Analiz Programı-2 (KURGAN) çerçevesinde, 227 mükellef üzerinde fiili tespit yapıldı ve 1847 mükellefe bilgi isteme yazısı gönderildi. Elde edilen veriler ışığında mükelleflerin toplam 795,6 milyon liralık faturayı kayıtlardan çıkardıkları belirlendi.
Gözetim programları, risklerin erken aşamalarda giderilmesini sağlayarak mükelleflerin gönüllü uyumunu teşvik eden önemli bir denetim aracı haline geliyor.
LÜKS HİZMET SUNAN İŞLETMELERDE DETAYLI ENVANTER TAKİBİ
Vergi müfettişleri, yılın ilk yarısında denetim kapasitelerini artırmak amacıyla kapsamlı fiili envanter çalışmaları yürüttü. Lüks restoranlar, eğlence mekanları, temel gıda ürünleri ve pırlanta sektörlerinin yanı sıra matbaa, baskı ve basım hizmetleri, tıbbi cihazlar, lastik üretimi, motosiklet, elektrikli bisiklet, tekstil ile tütün ürünleri gibi birçok sektörde fiili tespitler yaptılar.
Kimyasal gübre, tarımsal ilaçlar, ambalajlı içme suyu ve polietilen gibi birçok sektörde gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda 36 ilde 761 farklı adrese ulaşıldı. Fiili envanter çalışmaları sayesinde işletmelerin mevcut stokları ve gerçek faaliyetleri yerinde tespit edilerek risk analizlerinde kullanılmak üzere detaylı veri toplandı.
“ÖNLEYİCİ MEKANİZMALARI ÖN PLANA ÇIKARIYORUZ”
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, vergi inceleme ve denetim süreçlerine yönelik köklü dönüşüm programları uyguladıklarını belirterek, "Kayıt dışı ekonomiyle olan mücadelemizi, risk analizine dayalı vergi incelemeleri ve gönüllü uyumu esas alan izaha davet ile gözetim programları aracılığıyla çok boyutlu bir şekilde sürdürüyoruz. Bu süreçte, mükelleflerin gönüllü uyumunu artıran, rehberlik ve önleyici mekanizmaları ön plana çıkaran bir strateji benimsiyoruz. Elde edilen sonuçlar, risk analizine dayalı denetim anlayışının ve denetim kapasitesinin etkinliğini ortaya koymaktadır." dedi.
