Ev hanımlarının sosyal güvenlik sorunlarına kalıcı çözümler geliştirmeyi amaçlayan ve emeklilik imkanlarını artıran yeni bir kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunulmuş durumda. Bu teklif, evde gerçekleştirilen karşılıksız bakım ve temizlik faaliyetlerinin sigorta süreleri kapsamına alınarak emeklilikte de göz önünde bulundurulmasını içeriyor.
Türkiye Gazetesi'nde SGK uzmanı İsa Karakaş, bu düzenlemenin detaylarına dair bilgilere yer verdi. Kadınların üzerindeki ev işlerinin, doğal bir görev gibi sunulmasının, kadınları eğitim, iş hayatı, sosyal katılım ve ekonomik bağımsızlıktan uzaklaştırdığına dikkat çeken Karakaş, şu ifadeleri kullandı:
"Ev işlerine yönelik önerilen düzenleme, bir lütuf değil, Anayasa ve uluslararası belgeler çerçevesinde anayasamızın bir yükümlülüğü olarak ele alınmaktadır. Bu bağlamda, bakım yükünün kadınların sırtından alınarak devlete ve topluma dağıtılması hedeflenmektedir. Kapsamı oldukça geniş olan bu kanun teklifi, 40 madde içererek, ev kadınlarının İş Kanunu, İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası ile SGK kapsamına alınmasını ve ona bağlı tüm hakların tanınmasını sağlamaktadır."
Temizlik Çalışmaları Artık Sigortalı Olacak
Kanun teklifinde yer alan bazı önemli maddeleri şu şekilde sıralamak mümkün:
Madde 5 (Emeğin Tanınması): Evde sunulan karşılıksız bakım ve temizlik hizmetleri artık sigortalı çalışma süresi olarak sayılacak, bu durum emeklilikte de dikkate alınacaktır.
Madde 6 (Destek Hizmetleri): Evde hasta veya yaşlı bakan bireylere ücretsiz olarak psikolojik destek, bakım eğitimi ve hukuki danışmanlık hizmeti sunulacaktır.
Madde 7 (Geçici Bakım Hizmeti): Bakım veren kişiler için devlet, "mola bakımı" uygulayacak; bu süreçte maaş veya yardımlar kesilmeyecektir.
Madde 8 (Dinlenme Hakkı): Sürekli bakım yapan bireylere yıllık en az 30 gün boyunca ücretsiz geçici bakım ya da izin hakkı verilecektir.
Madde 14 (Malullük Aylığı): İş göremeyecek duruma düşen ev emekçilerine %70 oranında aylık bağlanacak; eğer başkalarının bakımına muhtaçlarsa bu oran %80'e yükselecektir.
Madde 15 (Yaşlılık Aylığı): Kadınlar için 55, erkekler için ise 60 yaşından itibaren her yıl çalışılan süre için emeklilik alma oranı %90'a kadar artırılacaktır.
Madde 17 (Primlerin Hazine Tarafından Ödenmesi): Ev kadınlarının emeklilik ve sağlık primleri devlet tarafından karşılanacak; isteyenler ek prim ödeyerek maaşlarını artırabilecektir.
Madde 18 (Borçlanma Hakkı): Daha önce evde geçen, sigortasız geçirdiği yıllar borçlanarak emeklilikte sayılabilecektir.
Madde 19 (Sağlık Hakkı): Ev emekçileri ve aileleri, genel sağlık sigortasından herhangi bir ücret ödemeksizin faydalanacaklardır.
Madde 20 (İş Kanunu Kapsamı): Evlere hizmet vermek için giden kadınlar artık "üvey evlat" olarak değerlendirilmemekte; tam İş Kanunu güvencesine sahip olmaktadırlar. Kıdem tazminatı ve tatil hakları mevcuttur.
Madde 22 (Yazılı İş Sözleşmesi): 30 günden uzun süreli ev işlerinde yazılı sözleşme zorunlu tutulmakta; sözleşmesiz çalıştırmak yasaklanmaktadır.
Madde 23 (Ayrımcılık ve Şiddet Yasağı): Ev işçilerinin maruz kaldığı mobbing, şiddet ve taciz kesinlikle yasaklanmakta; mağdurlar derhal koruma altına alınacaktır.
Madde 24 (İş Sağlığı ve Güvenliği): Ev sahiplerinin, yüksekten düşme (pencere silme) ve kimyasal riskler karşısında koruyucu ekipman sağlaması zorunludur.
Madde 31 (Sosyal Hizmetler Kanunu Değişikliği): Evde bakım yardımı alacak olanların sadece hane gelirleri yerine bakım yükünün ağırlığı dikkate alınacak ve bakım yapan kişinin sigorta primleri Hazine tarafından ödenecek.
Madde 32 (İş Kanunu Madde 4/e İptali): İş Kanunu’ndaki "Ev hizmetlerinde çalışanlar bu kanuna dahil değildir" maddesi yürürlükten kaldırılacaktır!
Madde 33 & 34 (Belediye Kanunları Değişikliği): Büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, yaşlı bakım evleri ve mola evleri açma zorunluluğu eklenmiştir.
Madde 35 & 36 (5510 Sayılı Kanun ve Ek Madde 25): Sosyal güvenlikteki istisna kaldırılmış; ev emekçileri Bağ-Kur (4/b) statüsünde devlet tarafından sigorta yapılma imkânına kavuşmuştur. Ayrıca, geçmiş yıllar için borçlanma olanağı yaratılmıştır.
