İstanbul Otopark Krizine Rağmen Kiralar Uçuşa Geçti: Yüzde 30 Artış!

İstanbul’da park yeri sorunu, dar cadde yapıları ve düzensiz şehirleşmenin bedelini her akşam işten dönen vatandaşlara ödetmeye devam ediyor. Şehirde tescillenmiş araç sayısı 6 milyon 292 bine ulaşırken, resmi otopark kapasiteleri yalnızca 1 milyon 143 bin olarak kaydediliyor. Başka bir deyişle, İstanbul’da yaklaşık her altı araçtan sadece biri için park yeri mevcut.

Bu dengesizliğin en belirgin etkisi, trafiğin karmaşası üzerinden kendini gösteriyor. Uluslararası araştırmalara göre, büyük şehirlerde şehir içi trafiğin yüzde 20'sini, aslında bir yere varmış fakat park yeri bulmaya çalışan araçlar oluşturuyor. Yani, söz konusu sokakların beşte biri aslında hareket etmiyor; sadece park yerini bulabilmek için dolaşıyor.

HER GÜN AYNI KAHIR

Özellikle Bahçelievler, Güngören, Zeytinburnu, Fatih, Kadıköy, Üsküdar, Şişli ve Beşiktaş gibi yapılaşmanın yoğun olduğu bölgelerde bu sorun, her gün tekrarlanan bir eziyete dönüşüyor. Yorgun bir sürücü, her akşam evine dönerken aracını park edebilmek için genellikle 7-8 dakika, bazı yoğun bölgelerde ise 15 ila 20 dakika, sokak sokak dolaşmak zorunda kalıyor.

Yılda 32 ile 80 saat arasında büyük bir zaman kaybına yol açan bu arayış, aynı zamanda ekonomik olarak da vatandaşı zorluyor. Şehir içinde dur-kalk yaparak park yeri arayan bir otomobil, yılda ortalama 35-40 litre ekstra yakıt tüketiyor. Güncel akaryakıt fiyatlarını göz önünde bulundurulduğunda, bu 'yer arama' meselesinin vatandaş üzerindeki yıllık maliyeti 2 bin 500 ile 5 bin TL arasında değişiyor. Artan bakım masrafları ve her akşam yaşanan park stresi de bu görünmez maliyetlerin bir başka boyutunu oluşturuyor.

İLK SORU: OTOPARK MEVCUT MU?

Otopark sorunu, gayrimenkul sektörünü önemli ölçüde etkiliyor. Emlak danışmanlarına göre, bitişik nizamda bulunan geniş alanlarda, bireyler evin özelliklerine bakmaksızın eğer bir otopark yoksa, hemen sözleşme masasında vazgeçiyor. İnternet üzerinden ev arayan kullanıcılar, otoparksız ilanları dahi incelemeden eliyor. Bu arz artışı, fiyatlara da yansımış durumda. Aynı bölgede, benzer özelliklere sahip iki apartmanda; kapalı otoparkı olan daireler, kiralamalarda yüzde 20-30, satılık konutlarda ise ortalama yüzde 10 daha yüksek fiyatlarla sahip buluyor.

İKİNCİ ARAÇTAN VAZGEÇENLER ARTMIŞ

Bu durumun sosyal boyutu ise büyük şehirlerdeki değişimi gözler önüne seriyor. Geçmişte ekonomik sıkıntılar veya kredi oranlarının yüksekliği nedeniyle ertelenen ikinci araba hayali, şimdi fiziksel engellerle karşı karşıya. Alım gücü olan birçok aile, “İkinci çocuk var ama ikinci araç yok” diyerek durumu özetliyor.

Uzmanlar, “İkinci arabanın hayatı kolaylaştırmak yerine ek bir sıkıntı haline gelmesi, otoparkı bulunmayan evlerde araç sahipliği algısını kökünden bitirmiştir. Ayrıca, yaşanan bu sürekli park sorununun yarattığı stres nedeniyle eski mahallelerini terk edenlerin sayısında da belirgin bir artış yaşanıyor” şeklinde yorumluyor.

ÜCRETLER ÇIĞ GİBİ ARTIYOR

Gelinen nokta itibarıyla 'otopark ekonomisi' yeni kurallar koyuyor. Artık insanlar ev kiralamak gibi, yalnızca araçlarını park edebilmek amacıyla aylık 5 ila 20 bin TL arasında park yeri abonelik ücretleri ödüyor. Özellikle Etiler, Nişantaşı, Caddebostan ve Ataşehir gibi bölgelerde durum oldukça çarpıcı. Bu alanlarda yer alan bağımsız otopark alanları veya bazı sitelere ait otopark hakları, adeta bir gayrimenkul gibi alınıp satılmakta. Bazı bölgelerde 10-15 metrekare büyüklüğündeki bir tapulu otopark, İstanbul’un kenar mahallelerindeki 1+1 dairelerle fiyat açısından yarışacak seviyeye gelmiş durumda.

SORUN BİNA DEĞİL, MAHALLENİN PLANLAMASI

Şehir Planlayıcısı ve Kentsel Dönüşüm Uzmanı olan Ramazan Kuloğlu, “İstanbul’un büyük bir kesimi, mevcut araç yoğunluğu dikkate alınmadan tasarlandı ve inşa edildi. Dolayısıyla, eski yerleşim alanlarındaki otopark sorunu, yalnızca yeni yapılarla çözülemiyor. Kentsel dönüşüm projeleri çerçevesinde binaların altına kapalı otoparklar eklenebilse de, dar sokaklar, yetersiz yollar ve değişmeyen altyapı, bölgedeki park ihtiyacını artırmaya devam ediyor. Bugün birçok mahallede kaldırımlar, boş arsalardan ve ortak kullanım alanlarından kaynaklı, fiilen açık otoparklar haline gelmiş durumdadır. Otopark sorununu yalnızca bina ölçeğinde değil, aynı zamanda mahalle ve ulaşım sistemi perspektifinden de ele almak gerekiyor. Aksi takdirde araç sayısı arttıkça sorun daha da derinleşecektir” diyor.

OTOPARKIN KONUT PİYASASINA ETKİSİ

Kiralarda: Yaklaşık yüzde 20 - yüzde 30 fiyat artışı

Satışlarda: Ortalama yüzde 10 değer artışı

Piyasa Hızı: Daha kısa sürede kiralanmakta ve daha hızlı satılmakta

Tercih: İki araç sahibi ve çocuklu ailelerin tercih sebebi haline geldi