Avrupa Merkez Bankası (ECB), yaklaşık çeyrek asır boyunca kullanılan euro banknotlarını yenilemek için başlattığı çalışmalarında yeni bir aşamaya ulaştı. Banka, üçüncü nesil euro banknotları için hazırlanan 10 farklı tasarım teklifini kamuoyuna sunarak geri bildirim almaya başladı.
Halkın görüşleri ve uzman analizleri doğrultusunda ECB Yönetim Konseyi'nin yıl sonuna kadar son tasarımı belirlemesi bekleniyor. Seçilen tasarımların, birkaç yıllık hazırlık sürecinin ardından piyasaya sürülmesi planlanıyor.
AB’ye üye 27 ülkeden 21’inde resmi para birimi olarak kullanılan euro, 357 milyondan fazla kişi tarafından günlük hayatta tercih ediliyor. ABD dolarının ardından dünyanın en önemli ikinci rezerv para birimi olan euro, uluslararası rezervlerin yaklaşık yüzde 20'sini oluşturuyor.
Euro alanı, euroyu kullanan AB üyesi ülkeleri kapsıyor. Bu ülkelerin para politikaları, Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve bu ülkelere ait merkez bankalarından oluşan Euro Sistemi tarafından yönetiliyor.
Mevcut euro banknotları
Euro, 5, 10, 20, 50, 100, 200 ve 500 euroluk olmak üzere 7 farklı banknot ve 1, 2, 5, 10, 20, 50 sent ile 1 ve 2 euroluk madeni paralarla birlikte kullanılmakta.
500 euroluk banknotların basım süreci, terörizmin finansmanı ve kara para aklama ile mücadele nedeniyle 2019 yılında sona erdirildi. Bu nedenle, 500 euroluk banknotlar artık günlük alışverişlerde geçerli değil; yalnızca banka hesaplarına yatırılabiliyor.
Yenileme süreci
ECB, neredeyse 25 yıldır döngüde olan euro banknotlarını daha güvenli, sürdürülebilir ve daha kapsayıcı hale getirmek amacıyla yeniden tasarlama sürecine girmiştir. İlk euro banknotlarının dolaşıma girmesinin ardından, 2013-2019 yılları arasında sahtecilik ile mücadele için daha gelişmiş güvenlik özelliklerine sahip "Europa" serisi piyasaya sürüldü.
ECB’nin halkın görüşüne sunduğu yeni tasarım önerileri, üçüncü nesil euro banknotlarının temelini oluşturacak. Bu çerçevede, ECB tarafından hazırlanan 10 farklı tasarım önerisi kamuoyunun beğenisine sunuldu.
ECB Yönetim Konseyi, yıl sonunda halktan gelen geri dönüşleri ve uzman fikirlerini dikkate alarak nihai tasarıma karar vermeyi planlıyor. Yeni banknotların ise birkaç yıllık hazırlık süresinden sonra dolaşıma girmesi öngörülüyor.
ECB, yeni seride daha fazla güvenlik unsuru, daha uzun ömürlü malzemeler ve görme engelliler dahil herkes için erişimi kolaylaştıracak unsurlar kullanılmasını hedefliyor.
Dolaşımda 30 milyardan fazla euro banknotu mevcut
ECB verilerine göre, günümüzde dolaşımda toplam değeri 1,5 trilyon euroyu aşan 30 milyardan fazla euro banknotu bulunmaktadır. ECB Başkanı Christine Lagarde, euro banknotlarının tasarımının Avrupa birliğini simgeler nitelikte olduğunu belirtiyor. Banknotlar üzerindeki pencere, kapı ve köprü motifleri, Avrupa halkları arasındaki bağları ve işbirliğini simgeliyor.
Euro banknotlarının Avrupa'nın en belirgin ortak sembollerinden biri olduğunu vurgulayan Lagarde, "20 yılın ardından banknotlarımızın her yaştan ve kökenden Avrupalılar için daha anlamlı bir hale gelme zamanı geldi." şeklinde bir değerlendirme yaptı.
Güvenlik ve sahteciliğin önemi
ECB, yeni banknot serisinin geliştirilmesindeki ana amacın sahteciliğe karşı koruma düzeyini artırmak olduğunu vurguluyor.
Yeni seri, daha kapsamlı güvenlik teknolojileri ile donatılacak; aynı zamanda daha dayanıklı olacak ve çevresel etki göz önünde bulundurularak üretim maliyetleri azaltılacak. Yeni güvenlik özellikleriyle sahte banknot yapımı daha da zor hale getirilecek ve banknotların doğrulanma süreci kolaylaştırılacak.
Mevcut euro banknotları, yeni serinin dolaşıma girmesinin ardından da bir süre daha geçerliliğini sürdürecek. Eski banknotlar yasal ödeme aracı olma niteliğini sürdürecek ve değer kaybetmeyecek.
Yeni serinin 5, 10, 20, 50, 100 ve 200 euroluk kupürlerini koruma altında tutma planı yapılmakta. Yeni tasarımların hayata geçirilmesiyle, Avrupa’da her gün kullanılan milyarlarca banknotun önümüzdeki yıllar içinde kademeli olarak değiştirilmesi bekleniyor.
Öte yandan, euro banknotlarının yeniden tasarımının para politikası veya euronun değerine herhangi bir etkisi olması beklenmiyor.
Yeni banknotların eski serisiyle birlikte uzun süre dolaşımda kalması planlandığı için piyasada ani bir değişim olmayacak. ECB, dijital euro projesini yürütürken nakit para yatırımlarına da devam ederek, piyasaların nakdin yıllar boyunca sistemin bir parçası olmaya devam edeceğini belirtmektedir.
