Cengiz Holding’in çatısı altında faaliyet gösteren Eti Bakır, Kırgızistan yatırımlarıyla birlikte toplamda 9 üretim tesisi bulunduran, çok sayıda sektöre hizmet sunan ve bakır alanında Türkiye'nin tam entegre tek endüstriyel yapısını temsil eden bir kuruluş olarak çalışıyor. Şirketin yüksek araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) kapasitesine sahip olan Samsun İzabe ve Elektroliz Tesisi, Türkiye’nin dört bir yanından elde ettiği kendi üretim madenlerini işleyerek, cevherden son kullanıcıya ulaşan tamamen yerli, %99,99 saflıkta katot bakır üretimi gerçekleştirmektedir. Yıllık 90 bin ton kapasiteli bu tesis, Türkiye’nin cari açığını her yıl 1 milyar dolardan fazla bir katkı ile azaltmaya yardımcı oluyor. Tek başına iç piyasanın bakır katot ihtiyacının %25’ini karşılayan Eti Bakır, üretim sırasında oluşan sülfürik asidi gübre sektöründe değerlendirmektedir. Şirket, kendi gübre tesislerine tedarik sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda bakır endüstrisine de destek vermektedir.
İlkeler; Yerli Üretim ve Katma Değer Yaratma
Eti Bakır'ın temel stratejileri arasında yerli üretimin teşvik edilmesi, yüksek katma değer yaratılması ve kapasite artırımı yer alıyor. Üretimden elde edilen yan ürünlerin piyasada değerlendirilmesi, son yıllarda benimsenen yenilikçi yaklaşımlardan biri haline geldi. Amonyak, sülfürik asit, pirit üretimi gibi süreçler, kobaltın yanı sıra maden işleme aşamasında ithalat yoluyla temin edilen bilye üretimine yapılan yatırımları içermektedir ve bu sayede endüstrilere hizmet verilmektedir.
Cengiz Holding’in özelleştirme sürecine dahil olduğu 2004 yılından itibaren Eti Bakır, önemli miktarda yatırım almaya devam etti. Özelleştirme öncesinde 30 bin ton kapasiteye sahip olan bilister bakır üretim tesisleri, 2008 yılından itibaren ileri teknoloji sistemleri ile katot üretimine geçti. Üretim kapasitesi zamanla 70 bin ton seviyesine çıkarılmış, ardından 90 bin tona yükseltilmiştir. Ayrıca Samsun’da kritik ürünlerin lojistiği için modern bir liman devreye alınmışken, bir gübre tesisi de inşa edilmiştir. Mardin Mazıdağı’ndaki gübre tesisi ise yüksek Ar-Ge kapasitesine sahip olarak faaliyete geçmiş durumdadır. 2024 yılı itibarıyla toplam yatırımların değeri 450 milyon dolara ulaşmış, bu rakam geçen yıl da aynı seviyede kalmıştır.
Üretim ve Kapasite Artışı Devam Ediyor
Eti Bakır, bu yıl yatırım faaliyetlerine aralıksız devam etti. Şirket, üretim kapasitesini artırmak amacıyla yeni satın alımlara ve verimlilik odaklı projelere girişti. Samsun'daki entegre tesiste kapasite artırımı amacıyla yatırımlar sürmektedir.
Eti Bakır Genel Müdürü Asım Akbaş, grup bünyesindeki Çayeli Bakır ve Anagold Madencilik’teki satın alımların yanı sıra Elazığ, Çanakkale ve Sinop’taki yeni üretim alanları ile Samsun’daki kapasite artırımı yatırımlarına değindi ve toplamda 2,2 milyar dolarlık yatırım yapılacağını belirtti.
Elazığ’da 700 Yeni İstihdam Fırsatı
Elazığ’ın Maden ilçesindeki Eti Bakır İşletmesi, bu ay itibarıyla geçici faaliyet belgesini alarak üretime başlamıştır. Asım Akbaş, “Bu üretim sahasına yaklaşık 800 milyon dolarlık yatırım yaptık. Yıllık 1 milyon ton tüvenan cevher üreteceğiz. Bu proje, Türkiye’nin bakır ihtiyacının yerli kaynaklarla karşılanmasına katkıda bulunacak. Ayrıca burada 700 kişilik bir istihdam sağlıyoruz ve bölgeden istihdam edinerek şehrin ekonomisine katkıda bulunmaya özen gösteriyoruz. Elazığ işletmemiz aynı zamanda döngüsel ekonomi için de bir örnek teşkil edecek” dedi. Akbaş, “Üretim sahasında arta kalan pirit, Mazıdağı tesisimize gönderilecek ve burada kobalt, çinko gibi değerli metallerin geri kazanımını sağlayacağız” şeklinde devam etti. Ayrıca, “Elazığ işletmemizden gelecek olan konsantre bakır için Samsun İzabe ve Elektroliz Tesisimizde kapasite artışı gerçekleştirdik; yıllık katot bakır üretim kapasitemizi 70 bin tondan 90 bin tona çıkardık” ifadesinde bulundu.
Halilağa Bakır Madeni Faaliyete Geçiyor
Çanakkale'de grup bünyesinde yer alan Truva Bakır’a ait Halilağa Bakır Madeni’nin yıl sonuna kadar faaliyete geçeceğini belirten Akbaş, “Faaliyete geçtiğinde Halilağa Bakır Madeni için toplam 600 milyon dolarlık bir yatırım gerçekleştirmiş olacağız. Yıllık 6 milyon ton tüvenan cevher çıkarılması planlanıyor. Bu süreçte, işletme süresince 1.000 kişiye istihdam sağlamayı hedefliyoruz. Ayrıca, gelecek yılın sonunda Sinop Boyabat’taki üretim alanımız için de benzer bir şekilde yaklaşık 600 milyon dolarlık yatırım yapıyoruz” şeklinde konuştu.
1,8 Milyar Dolarlık Satın Alma İşlemleri
Çayeli Bakır ve Anagold Madencilik’teki satın alma süreçleri hakkında detay veren Akbaş, şu ifadeleri kullandı:
“Çayeli Bakır’daki satın alma işlemlerimiz nisan ayı sonu itibarıyla tamamlandı. Daha önce bakır konsantresi olarak ihraç edilen cevher, artık Samsun’daki izabe tesisimizde yüksek katma değerli katot bakır haline getiriliyor. Ayrıca, Cengiz Holding’e geçtikten sona buradaki verimlilik ve teknoloji yatırımlarımız da devam etmektedir. Anagold Madencilik de mayıs ayından itibaren Cengiz Holding bünyesinde faaliyetlerine devam ediyor. Altın üretiminde Türkiye'nin en büyük iki madeni arasında yer alan Anagold Madencilik, ülkemizin altın ihtiyacının karşılanmasına katkıda bulunmaktadır. Günlük 6 bin ton maden işleme kapasitesine sahip olan şirket, yerel kalkınmayı önceliklendirerek 3 bin kişiye doğrudan istihdam sağlamaktadır. Bu yıl içinde yapılan satın almaların toplam maliyeti 1,8 milyar dolara ulaşmıştır.”
Türkiye’de cevherden nihai ürün üretiminde tek yetkili olan Eti Bakır, etkinliğini Samsun Elektroliz ve İzabe Tesisi, Adıyaman İşletmesi, Cerattepe İşletmesi, Küre İşletmesi, Halıköy İşletmesi, Mazıdağı Metal Geri Kazanım ve Entegre Gübre Tesisleri, Murgul İşletmesi ve Siirt İşletmesi ile sürdürmektedir. Ayrıca Kırgızistan’da altın madenciliği gerçekleştiren Tereksay tesisi de faaliyet göstermektedir. Alınan yeni işletmelerle birlikte maden üretim çeşitliliği artırılacak ve fabrikaların kapasiteleri yükseltilerek katma değer artırılacaktır.
