VEYSEL AĞDAR
Ülke genelinde uzun zamandır stok biriktiren firmalar açısından kota artışının önemli bir rahatlama sağladığını belirten sektör temsilcileri, EKONOMİ’ye yaptıkları değerlendirmede, iç piyasada dondurulmuş ürünlere yönelik talebin sınırlı olmasının ihracat yasaklarının büyük miktarda stok birikmesine sebep olduğunu ifade etti. Kotanın artırılmasıyla birlikte bu biriken ürünlerin dövize çevrilmesi imkanının doğacağını vurgulayan yetkililer, kota ve kısıtlamaların sık sık yenilenmesinin dış pazar müşterilerini Türkiye ile uzun süreli sözleşme yapma konusunda endişeye sevk ettiğini belirtti. Üretim ve yatırım kararları açısından istikrarlı bir ihracat politikası gerekliliğine de dikkat çekildi.
Kısıtlamalar fason üreticileri de etkiliyor
“Küçük işletmeler, entegre tesislere fason üretim yaparken mağduriyet yaşıyor. İhracat sınırlamaları üretimin azalmasına sebep oldu,” diyen Türkiye Beyaz Et Üreticileri Birliği Başkanı Abdullah Koç, son 1.5 yıl içerisinde girdi maliyetlerinin ortalama yüzde 80 oranında artış gösterdiğini, ancak satış fiyatlarının sabit kaldığını ifade etti. Türkiye'de çeşitli büyüklükteki birçok işletmenin entegre tesislere üretim yaptığına değinen Koç, “İhracat yasağından sonra iç piyasada arz fazlası durumu, üretimi olumsuz etkiledi. Maliyet artışlarını satış fiyatlarına yansıtma imkanımız kalmadı. Üretici, Ocak 2025’teki fiyatlarla çalışmaya devam etmek zorunda. Üreticinin sürdürülebilir bir fiyat mekanizmasına ihtiyacı var,” açıklamasında bulundu.
Stokları azaltmak için önemli bir adım
Kota artışının, stoklardaki ciddi azalmanın yanı sıra sektör için finansal bir rahatlama getireceğini belirten Has Tavuk Yönetim Kurulu Başkanı Müjdat Sezer, uygulamanın iç piyasa fiyatlarından ziyade sektörün finansman yükünü hafifleteceğini ifade etti. İhracat kotasında gerçekleşecek artışın üretim üzerindeki olumsuz baskıyı biraz olsun kaldıracağını söyleyen Sezer, “Yıllık yaklaşık 2 milyon 800 bin ton üretim söz konusu. Bu üretimin yüzde 20-30’u ihraç ediliyordu. Bu durum, üreticiye finansman sağlıyordu. Ancak ihracat kısıtlaması ile birlikte bu oran arz fazlasına yol açtı. Üretici için stok maliyeti oluştu. Stok maliyetinin önlenmesi amacıyla üretim kısıtlandı. Fiyat istikrarı ancak üretim artışı ile sağlanabilir. Üretim arttıkça, fiyatların düzenli bir seyir izlemesi bekleniyor,” dedi.
“Kısa vadede sektöre nefes aldırır”
Ege Su Ürünleri İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Bedri Girit, tavuk eti ihracatındaki aylık kotanın 10 bin tondan 50 bin tona çıkarılmasının, sektöre kısa dönemli önemli bir nefes sağlayacağını dile getirdi. Kotaların ve ihracat yasaklarının sektörün uluslararası pazarlardaki güvenilirliğini sarsmakta olduğunu vurgulayan Girit, üreticilerin belirsiz bir görünüm nedeniyle yatırım yapmaktan ve kapasite artırmaktan kaçındıklarını belirtti. Stokların 100 bin tonu aştığını kaydeden Girit, yeni düzenlemenin bu ürünlerin dövize çevrilmesi açısından hem firmalar hem de ülke ekonomisi için olumlu bir gelişme olduğunu ifade etti. Ayrıca, sektördeki en büyük iki sorunun ihracatta belirsizlik ve artan maliyetlerin yeterince satış fiyatlarına yansıtılamaması olduğunu, mevcut durumda hem üreticilerin hem de tüketicilerin büyük mağduriyet yaşadığını sözlerine ekledi.
