İran yönetiminin Hürmüz Boğazı'nın ticarete açılması için ABD'den kapsamlı taleplerde bulunması, müzakereler açısından Washington'u zorluyor.
Wall Street Journal’ın haberine göre, Beyaz Saray, İran ile nükleer anlaşmalar konusundaki ilerlemenin sağlanamaması üzerine Hürmüz Boğazı’ndaki ticari trafiğin yeniden başlamasına daha fazla önem vermeye başladı.
Ancak İran’ın boğazın tamamen açılabilmesi için ABD’den talep ettiği koşullar, Washington'ın çatışmadan çıkma stratejilerinin önündeki en büyük engellerden biri haline geldi.
İran'dan zorlu talepler
Hürmüz Boğazı'nın ticari anlamda tam olarak açılması için İran, ABD'den milyarlarca dolarlık bir ödeme yapılmasını, Amerikan askerlerinin bölgede çekilmesini, İran limanlarına uygulanan deniz ablukasının kaldırılmasını ve mevcut yaptırımların son bulmasını talep ediyor.
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Mohammad Bagher Zolghadr, boğazın yeniden açılması için Washington'ın savaş durumunu kalıcı olarak sona erdirmesi, deniz ablukasını kaldırması, askeri güçlerini bölgeden çekmesi, tüm yaptırımları iptal etmesi ve İran’ın dondurulmuş varlıklarını serbest bırakması gerektiğini vurguladı.
Bununla birlikte, Tahran’ın talepleri daha fazlasını kapsıyor. İran ayrıca savaş tazminatı ödenmesini ve Amerikan savaş gemilerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçişinin yasaklanmasını istiyor. Ayrıca boğazdan geçen ticari gemilerden gelir elde edilmesine de talip.
Washington ise İran'ın boğazdaki geçişleri sınırlamasına ya da ticari gemilerden ücret talep etmesine sıcak bakmıyor. Bu konu, müzakerelerdeki en önemli ihtilaflardan biri olarak öne çıkıyor.
Hürmüz'deki kriz Tahran’ın elini yükseltti
İran'ın füzeleri ve insansız hava araçlarıyla gerçekleştirdiği saldırılar, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari trafiğin büyük oranda aksamasına neden oldu. Bu durum, Tahran'ın müzakerelerdeki pazarlık gücünü artırdı.
ABD Başkanı Trump, son günlerde Hürmüz Boğazı'nın tamamen açıldığını birden fazla kez duyurmuştu. Ancak bölgedeki son gelişmeler, ticari geçişlerin henüz tam olarak normale dönmediğini ortaya koydu.
Ayrıca ABD'deki ara seçimlere üç aydan az bir zaman kalması, enerji fiyatlarındaki artış nedeniyle Trump yönetimine yönelik baskıyı artırıyor. Cumartesi günü ABD genelinde benzin fiyatı ortalama olarak galon başına 4,02 dolara yükseldi. Geçen yıl aynı dönemde ise bu fiyat 3,16 dolardı.
Hürmüz Boğazı’ndaki ticari trafiğin yeniden tam kapasiteyle başlaması, enerji piyasaları ile ABD’nin artan akaryakıt fiyatları açısından Washington yönetiminin öncelik verdiği meseleler arasında yer alıyor.
Trump'ın nükleer tehdit değerlendirmesi yenilendi
Wall Street Journal’ın verdiği bilgilere göre, Beyaz Saray, nisan ayından bu yana İran’ın nükleer silah programını ana hedef olarak belirledi. Ancak nükleer müzakerelerdeki duraksama, yönetimin Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ihtimaline daha çok odaklanmasına neden oldu.
Trump'ın, son dönemlerde üst düzey yardımcılarına, ABD'nin geçen yıl İran'ın üç ana nükleer tesisini imha etmiş olması nedeniyle Tahran'ın kendi başkanlığı süresince nükleer faaliyetlerini yeniden yürütmesinin düşük bir ihtimal olduğunu ifade ettiği bildirildi.
Trump’ın ayrıca, ABD istihbaratının İran'ın nükleer tesislerini yeniden inşa etme ya da gizlice nükleer silah geliştirmeye yönelik girişimlerini tespit edebileceğine inandığı da aktarıldı.
Bu değerlendirmelere göre, ABD’nin İran'ın nükleer programını kontrol altında tutması ve Hürmüz Boğazı’ndaki ticari trafiğin yeniden başlaması halinde Trump’ın mevcut ateşkesi süresiz uzatma olasılığını değerlendirildiği belirtiliyor.
Eğer İran, boğazı tamamen açarsa, Washington'ın İran limanlarına yönelik askeri ablukayı kaldırması da değerlendirilen senaryolar arasında yer alıyor.
Taraflar arasında en büyük anlaşmazlıklardan biri ise finansmanın durumu. İran, milyarlarca dolarlık savaş tazminatının yanı sıra çeşitli bölgelerde dondurulan varlıklarının serbest bırakılmasını talep etmekte.
Washington’un, İran petrolünün yeniden serbest piyasalarda satışını sağlayacak yaptırım muafiyetleri verip vermeyeceği konusundaki görüş ayrılıkları ise devam ediyor.
