Kamuoyunun dikkatle izlediği ve vatandaşlık maaşı olarak adlandırılan sosyal yardım projesinde nihayet somut gelişmeler olmaya başladı. Meclis kulislerindeki son haberler, Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’nin, kısaca GETAD, yasasının yasama organının tatile girmeden önce tamamlanarak yürürlüğe girmesinin planlandığını gösteriyor. Hükümetin ekonomi ve sosyal politika uzmanları tarafından titizlikle üzerinde çalışılan bu yeni model, dar gelirli ailelerin bütçelerine doğrudan katkıda bulunmayı amaçlarken, sosyal yardımlara bakış açısında da köklü bir değişim teklif ediyor.
Projenin uygulanması için Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde yürütülen kapsamlı etki analizleri resmen tamamlandı. Hazırlanan teknik rapor, ekonomi yönetiminin gündemine sunulduktan sonra iktidar partisi meclis grubunun kanun teklifinin taslağını oluşturmak üzere yoğun bir çalışma içine girmesi bekleniyor. Siyasi arenada, yasa teklifinin ön sıralarda yer alacağı ve genel kurula hızlı bir şekilde ulaştırılacağı gündeme geliyor.
Bölgesel Ekonomik Koşullara Göre Destek Verilecek
Yeni sosyal yardım sisteminin en dikkat çekici yönlerinden biri, daha önceki uygulamalardan farklı bir model sunmasıdır. GETAD kapsamında, yardım gereksinimi olan hanelere standart bir nakdi ödeme yapılması dönemi sona eriyor. Devlet tarafından sağlanacak destek miktarları, tamamen yerel unsurlara ve bulundukları bölgenin gerçek ekonomik koşullarına dayanarak belirlenecek.
Bu çerçevede, bakanlık ekipleri, yasal düzenleme öncesinde Türkiye genelinde il ve ilçe bazında detaylı bir sosyoekonomik harita çalışması yürüttü. Yerel saha verileri ve analizler, hangi coğrafi bölgede ne kadar mali destek sağlanacağını belirleyen ana kriterler olarak işlev görecek. Böylece yardımların adil bir şekilde dağıtılması sağlanarak ihtiyaç sahiplerinin yaşam standartlarının artırılması hedefleniyor.
Yaşam Maliyeti Adaleti Esas Alınacak
Ekonomik yönetimin projeyi şekillendirme sürecinde temel alacağı felsefenin, yaşam maliyeti adaleti ilkesine dayandığı ifade ediliyor. Büyükşehirlerde yaşayan bir ailenin kira, ulaşım, faturalar ve temel gıda gibi giderlerinin oluşturduğu mali yük ile Anadolu'daki daha küçük şehirlerdeki geçim koşullarının karşılaştırılmadığı düşüncesi ile hareket ediliyor. Bu yaklaşım, sosyal yardımlarda coğrafi koşulların sağladığı zorlukları dengelemeyi hedefliyor.
Dolayısıyla, vatandaşın yaşadığı yerin ekonomik gerçeklikleri ve temel ihtiyaçlar, ödenecek destek miktarını doğrudan belirleyecek. Metropollerde ikamet eden bir alt gelir grubundaki aile ile kırsaldaki bir ailenin alacağı destek arasındaki denge böylece kurulacak. Bu sayede, enflasyonist baskıların yoğun olduğu alanlarda vatandaşlara daha sağlam bir finansal destek sunulması amaçlanıyor.
Yeni Eşik Gelir Uygulaması Hayata Geçiyor
Sistemin işleyişine dair teknik detaylar incelendiğinde, devletin her hane için insani bir yaşam standardı sağlama taahhüdünde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, her bölgenin ekonomik koşullarına uygun özel bir eşik gelir belirlemesi yapılacak. Yardım talep eden hanelerin mevcut toplam gelirleri, kurumsal veriler vasıtasıyla şeffaf bir şekilde hesaplanacak.
Eğer bir hanenin toplam geliri, belirlenen eşik gelirin altında kalıyorsa, aradaki fark, gelir tamamlayıcı destek biçiminde doğrudan ilgili vatandaşın banka hesabına aktarılacak. Bu yöntemle, ülkenin hiçbir köşesinde bir hanenin geliri bulunduğu bölgenin asgari yaşam maliyetinin altında kalmayacak şekilde düzenlenecek. Verilecek desteklerin makroekonomik dengeler ve bütçe olanakları çerçevesinde sürdürülebilir bir biçimde oluşturulması da önemseniyor.
Sosyal Yardımlarda Dönüm Noktası
GETAD projesinin yasalaşması ile birlikte sosyal devlet anlayışının bütçe kaynaklarını daha etkin bir biçimde değerlendirdiği yeni bir dönem başlayacak. Sosyal yardım sisteminin tamamen dijitalleşmesi ve veri tabanlarının entegrasyonu sayesinde, gerçek ihtiyaç sahiplerinin daha süratle tespit edilmesi mümkün hale gelecek. Yardımların yalnızca yoksulluk seviyesine göre değil, doğrudan yaşam maliyetine göre belirlenmesi, Türkiye’nin sosyal refah politikalarında bir köşe taşı olarak görülüyor.
Meclis komisyonlarında yürütülecek görüşmelerin ardından tasarının son hali verilecek ve yasalaşma sürecinin temmuz ayı ortalarına kadar tamamlanması bekleniyor. Uygulamanın hayata geçmesiyle, ilk etapta on binlerce ailenin bu destekten faydalanması öngörülürken, sistemin ilerleyen dönemlerde kademeli olarak genişletileceği ifade ediliyor. Ekonomi çevreleri, bu adımın iç piyasadaki tüketim dengelerine ve dar gelirlinin satın alma gücüne olumlu katkılar sağlayacağını öngörüyor.
