Trakya Birlik'ten Ayçiçeği İçin Kritik Açıklama!

VEYSEL AĞDAR

Cumhurbaşkanlığı kararıyla 1 milyon 250 bin ton ayçiçeği tohumu veya 500 bin ton ham ayçiçeği yağı için sıfır gümrüklü ithalat kontenjanı açılması, hasat öncesinde bazı tartışmalara yol açtı. Türkiye’nin yıllık yağlık ayçiçeği ihtiyacının yaklaşık 3 milyon ton olduğu tahmin edilmektedir. Ancak, bu yılki üretimin yaklaşık 1,7 milyon ton civarında kalması ve yaklaşık 1,3 milyon tonluk açığın ithalat yoluyla karşılanması öngörülüyor. Üreticiler, yüksek rekolte beklentileri ile birlikte serbest piyasada fiyatların baskı göreceğini savunurken, ticaret sektörü ise yıllardır uygulanan bu politikanın pazarı desteklediğini ileri sürdü. Tartışmalar sürerken, ilk fiyat duyurusu, erkenci hasadın yapıldığı Çukurova bölgesinden geldi. 28 Temmuz’da, yüzde 44 yağ oranına sahip yağlık ayçiçeğini 35,5 lira, yüzde 40 yağ oranlı ayçiçeğini 33,5 lira ve yüzde 35 yağ oranlı ayçiçeğini 31 lira ile alacağını açıklayan Çukobirlik, bir gün sonra fiyatlarını 2 lira artırarak yeniden düzenledi. Buna göre, yüzde 44 yağ oranlı ayçiçeği 37,5 lira, yüzde 40 yağ oranlı ayçiçeği 35,5 lira ve yüzde 35 yağ oranlı ayçiçeği ise 33 lira olarak belirlenmiştir. Şimdi ise Trakyabirlik’in açıklayacağı fiyat merakla bekleniyor. Türkiye'nin önemli üretim bölgeleri olan Tekirdağ, Konya ve Adana’daki üretici temsilcileri, rekolte ve piyasa fiyatları hakkında EKONOMİ’ye görüşlerini aktardılar.

"TMO'nun Piyasaya Müdahale Etmesi Gerekiyor"

Hasat öncesinde gerçekleştirilen gümrük vergisi indirimleri ve ithalat kararlarının piyasada fiyat baskısı yarattığını ifade eden Adana Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, Çukobirlik'in açıkladığı alım fiyatının bunun bir yansıması olduğunu belirtti. Üreticilerin korunması amacıyla Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) ayçiçeği ve soya piyasasına da müdahale etmesi gerektiğini savunan Doğan, Çukobirlik'in revizelediği 44 randıman ayçiçeği için kilogram başına 37,5 lira olan alım fiyatının, randıman düştükçe 33 liraya kadar gerileyeceğini belirtti. “44 randıman almak her üretici için kolay değil. Çoğu üretici 42 ve altındaki randımanlarla ürününü teslim edecektir. Bu durumda fiyat 34-35 lira seviyelerine kadar düşer” diyen Doğan, “Geçen yılki kuraklık nedeniyle dekardan 50-150 kilogram verim alınmışken, bu yıl ise 250-350 kilogram verim bekleniyor. Yüksek rekolte nedeniyle bu fiyat kabul edilebilir, ancak verim düşük olsaydı kesinlikle üreticiyi memnun etmezdi” tespitinde bulundu.

40 Liranın Altındaki Fiyatlar Üreticiyi Uzaklaştırır

Tekirdağ Malkara Ziraat Odası Başkanı Ender Çeşme de, “Trakya'da ağırlıklı olarak yüzde 40 yağ oranı üzerinden üretim yapılıyor. Girdi maliyetlerinin yükseldiği bir ortamda, üreticimizin beklentisi en az 40 lira olacak” ifadelerini kullandı. Trakya’daki ayçiçeği ekim alanlarının kanola tarımına kaydığına dikkat çeken Tekirdağ Hayrabolu Ziraat Odası Başkanı Mehmet Başol, bu yıl yüksek rekolte beklentisi olmasına rağmen piyasada arz fazlası oluşacağını düşünmediklerini ve fiyat beklentilerinin 35-40 lira aralığında olduğunu dile getirdi.

Fiyat Beklentileri 37-40 Lira Aralığında

Trakya’daki ayçiçeği ekim alanında yaklaşık yüzde 30’luk bir azalma gerçekleştiğini belirten Edirne Uzunköprü Ziraat Odası Başkanı Cemal Durmaz, fiyat beklentilerinin kilogram başına 37-40 lira civarında olduğunu vurguladı. “Geçen yılki fiyatlar, enflasyon oranında güncellenirse, bugün 42-43 lira seviyelerinde olması gerektiğini düşünüyorum” dedi. Durmaz; “Açıklanacak fiyat serbest piyasayı etkileyecek. Geçen yıl hasat öncesi 28 lira açıklanmış, ardından bu fiyat 33 liraya revize edilmişti. Eğer bu yıl da güçlü bir alım politikası belirlenirse, özel sektör fiyatlarını artırmak zorunda kalacaktır” diye ekledi. Durmaz, “Geçen yıl yaklaşık 20 liraya kullandığımız gübre bu yıl 34 liraya yükseldi. Gübre ve mazot fiyatlarında yüzde 60-70 oranında artış yaşandı” açıklamasında bulundu.

Üreticinin En Büyük Sorunu Girdi Maliyetleri

Ayçiçeği hasadı öncesinde alınan sıfır gümrüklü ithalat kararının yeni bir uygulama olmadığını ifade eden Edirne Uzunköprü Ticaret Borsası Başkanı Egemen Arslan, bu kararın yağ sanayisinin hammadde ihtiyacını karşılamak için alındığını belirtti. Üreticilerin en büyük sıkıntısının girdi maliyetleri olduğunu vurgulayan Arslan, gübre, mazot ve zirai ilaç fiyatlarının üretim maliyetlerini artırdığını ifade etti. Yeni sezon fiyatları hakkında değerlendirmede bulunan Arslan, "Geçen yılki fiyatlar ışığında ayçiçeği fiyatlarının 33-36 lirada olacağını düşünüyorum. Ancak piyasayı önceden kestirmek güç; yüksek faiz oranları nedeniyle finansmana ulaşmak zorlaşıyor. Bu durum özel sektörün maliyetlerini artırıyor ve dolayısıyla fiyatları da etkiliyor" dedi.

"İthalattan Çok Üretim Teşvik Edilmelidir"

Konya Karapınar Ziraat Odası Başkanı Durmuş Üner, Türkiye'nin yağlık ayçiçeğinde uzun yıllardır yaklaşık yüzde 30 oranında bir arz açığı bulunduğunu dile getirerek, bu açığın ithalat yerine üretimi teşvik edecek politikalarla giderilmesi gerektiğini savundu. Çukobirlik'in revize ettiği kilogram başına 37,5 liralık fiyatın üreticiyi tatmin etmekten uzak olduğunu belirten Üner, “Üreticiyi ithalatla değil, kazandıracak bir fiyat politikasıyla desteklemek gerekiyor. Eğer fiyat 45-45,5 lira seviyelerinde açıklansaydı, insanlar üretime daha fazla yönelirdi. Bu mevcut fiyatlarla çiftçinin üretime devam etmesini beklemek gerçekçi değil” dedi. Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) yalnızca hububat piyasasında değil, aynı zamanda ayçiçeği piyasasında da etkin bir rol oynaması gerektiğine vurgu yapan Üner, “TMO’nun stratejik ürünlerde mutlaka devreye girmesi gerekiyor. Üretici birlikleriyle birlikte fiyat dengelemek ve üreticinin gelirini koruyacak adımlar atmak şart. Mevcut fiyatlar çiftçi beklentilerini karşılamıyor; kazanan yağ sanayisi olmuş durumda” diyerek sözlerini tamamladı.