Patates, mutfaklarımızda önemli bir yere sahip. Ancak yeni gerçekleştirilen bir araştırma, patatesin hazırlanma biçiminin sağlığımıza etkilerini oldukça farklı hale getirebileceğini ortaya koydu. Özellikle sık tüketilen kızartılmış patateslerin, tip 2 diyabet riskini artırabileceği ifade ediliyor. Fakat patatesi nasıl tükettiğiniz bu noktada ters bir etki yaratabilir. İşte ince detaylar…
KIZARTILAN PATATESİN TÜKETİMİ RİSKİ YÜZDE 20 ARTIRMAKTA
Harvard Üniversitesi tarafından yapılan geniş kapsamlı bir çalışma, 200.000’i aşkın bireyin beslenme alışkanlıklarını uzun süre boyunca inceledi. Araştırma bulgularına göre, haftada üç ya da daha fazla kere kızartılmış patates (özellikle de hazır olanlar) tüketenlerin tip 2 diyabet geliştirme olasılığı yüzde 20 oranında artıyor.
Bu oran, diyabetin görülme sıklığı dikkate alındığında oldukça çarpıcı. Tip 2 diyabet genellikle aşırı kilolu olma, hareketsiz yaşam tarzı ve sağlıksız beslenme ile bağlantılı olarak görülmektedir.
HAŞLAMA VE FIRINDA PİŞİRME SEÇENEKLERİ DAHA GÜVENLİ
Araştırmaya göre, patatesin yemek pişirme yöntemi sağlığa olan etkilerini büyük ölçüde değiştiriyor. Haşlanmış, fırınlanmış ya da püre haline getirilmiş patatesler, kızartmalı alternatiflerine kıyasla çok daha zararsız. Bu pişirme yöntemlerinde diyabet riski artışı gözlemlenmedi.
Araştırmanın ekip liderlerinden Prof. Dr. Walter Willett, "Tüm karbonhidrat kaynakları eşit değildir. Bu durum patatesler için de geçerlidir. Pişirme yöntemi, sağlık üzerindeki sonuçları belirlemede önemli bir faktördür. Özellikle kızartmadan kaçınılması gerektiği açıktır," ifadelerini kullandı.
TAM TAHIL TÜKETİMİ DİYABET RİSKİNİ DÜŞÜRÜYOR
Araştırma, yalnızca patates üzerinde durmakla kalmamış, ayrıca tam tahıllı ürünlerin (tam buğday ekmeği, kepekli makarna, esmer pirinç vb.) tüketiminin de tip 2 diyabet riskini azaltabileceğini ortaya koymuştur. Rafine karbonhidratlar yerine lif içeren tahılların tercih edilmesi, kan şekeri dengesine yardımcı olmaktadır.
MEYVE VE SEBZELERİN ÖNEMİ
Diyabet riskini azaltmak için bol miktarda meyve ve sebze tüketimi önerilmektedir. Elma, üzüm ve yaban mersini gibi meyveler ile ıspanak, roka ve kale gibi yeşil sebzeler kan şekeri düzeylerinin kontrolüne yardımcı olabilir. Araştırmalar bu gıdaların, diyabet riskini hem azalttığını hem de genel sağlık üzerinde olumlu etki yarattığını göstermektedir.
ALTERNATİF BESLENME YAKLAŞIMLARI ÖNE ÇIKIYOR
Harvard Üniversitesinin çalışmasına ilaveten, Cambridge Üniversitesi'nde yapılan başka bir analiz de benzer bulgulara ulaşmıştır. 33 farklı çalışmanın incelendiği bu araştırmada, 826.000 bireyin beslenme alışkanlıkları değerlendirildi. Bu araştırmada Akdeniz diyeti, DASH diyeti ve Alternatif Sağlıklı Beslenme İndeksi (AHEI) gibi yaklaşımların diyabet riskini azaltabileceği ortaya konulmuştur.
Bu diyetlerin ortak özelliği, meyve, sebze, tam tahıllar, sağlıklı yağlar ve düşük işlenmiş gıdaların ön planda yer almasıdır. Kırmızı ve işlenmiş etlerden uzak durulması da bu beslenme şekillerinin temel unsurlarındandır.
DİYABET RİSKİNİ AZALTMAK İÇİN 10 BASİT YOL
Diyabetle başa çıkmak için uygulanabilecek basit fakat etkili önlemler şunlardır:
- Şeker içermeyen içecekleri tercih edin: Şekerli çay/kahve ve gazlı içeceklerden kaçının.
- Tam tahıl ürünleri tüketin: Beyaz ekmek yerine tam buğday; beyaz pirinç yerine esmer pirinç seçin.
- İşlenmiş etlerin tüketiminizi sınırlandırın: Sucuk, salam ve sosis gibi ürünlerden uzak durun.
- Meyve ve sebzeye daha fazla yer verin: Günde en az 5 porsiyon tüketmeye özen gösterin.
- Şekersiz yoğurt ve peynirler tercih edin: Tatlandırıcı içermeyen süt ürünleri diyabet riskini azaltır.
- Alkol alımını bırakın.
- Sağlıklı atıştırmalıkları seçin: Tuzsuz kuruyemişler, taze meyveler ve sebzeler tercih edin.
- Sağlıklı yağlar kullanın: Zeytinyağı, avokado, ceviz ve keten tohumu gibi kaynaklardan faydalanın.
- Tuzu azaltın: Aşırı tuz alımı insülin direncine yol açabilir.
- Vitaminleri doğal gıdalardan alın: Takviyeler yerine vitaminleri besinlerden almaya çalışın.
KÜÇÜK DEĞİŞİKLİKLER, BÜYÜK ETKİLER YARATIR
Beslenme alışkanlıklarında yapılacak ufak farklılıklar, tip 2 diyabet gibi ciddi hastalıkların önlenmesine yardımcı olabilmektedir. Özellikle patates gibi sık tüketilen gıdaların pişirme yöntemine dikkat etmek, sağlığımız için küçük ama önemli bir adım olabilir.
Uzmanlar, fast food tarzı kızartmalardan kaçınılması ve sağlıklı karbonhidrat kaynaklarının (tam tahıllar, meyveler, sebzeler) her günki beslenme düzenine dâhil edilmesi gerektiğini vurguluyor.
