Sanal kumar oynayan bireylerin yaşamlarını sona erdirdiklerine dair haberler artıyor. Kimi insanlar, kısa yoldan para kazanma yanılgısıyla başladıkları bu tehlikeli alışkanlık yüzünden işlerini, ailelerini, sevdiklerini ve bazı durumlarda hayatlarını kaybediyorlar. Peki bu sorunun kökeninde ne yatıyor? Psikiyatrist Prof. Dr. Kültegin Ögel, Tgrthaber.com Ekonomi Editörü Bengü Sarıkuş’a verdiği bilgilerle bağımlılık belirtilerini ve kurtulma yöntemlerini gündeme getirdi.
Sanal kumar, en fazla hangi yaş grubunda görülüyor? Bu davranışın gerisinde yatan neden nedir?
Kumar herkes için geçerli bir aktivite. Özellikle yasadışı kumar, daha genç yaş gruplarında dikkat çekiyor. Genç nesil, hızlı bir şekilde zengin olma umuduyla oynuyor. Ayrıca kumar, eğlence aracı olarak da algılanıyor. Örneğin, futbol oynamak yerine bahis oynamanın daha basit bir yol olduğu düşünülüyor. Yetişkinler arasında da benzer bir hızlı kazanç isteği var; normal yollarla gelir elde etmenin imkansız olduğuna inanıyorlar. Bu durumda umutsuzluk önemli bir etken haline geliyor.
Bir bireyi hayatta tutan unsurlar nelerdir? Ve borçlar, bu bağı neden koparır?
İnsanları hayatta tutan değerleridir. Kumar, bu değerleri tahrip eder; yalan, sahtekarlık alışkanlık haline gelebilir. Kumar yüzünden çocuğunun eğitim masraflarını kısmen ya da tamamen harcayan birçok hasta ile karşılaştım. Bunun ardındaki asıl neden, kumarın dofamin sistemini bozmasıdır. Kumar, bireyin önceliği haline gelir ve beyin diğer ihtiyaçları göz ardı etmeye başlar.
Son zamanlarda ‘borçlar nedeniyle intihar’ haberlerinde artış var; bu vakaların altında yatan temel duygu sizce nedir?
Bu durumda insanlar kaybettiklerini geri kazanmak için borç almaya yöneliyorlar ki bu durum bağımlılığın ilk adımı oluyor. Kumar bağımlısı bir birey, kazansa bile kaybetmeye devam eder. Borçlar çoğaldıkça, kaybettikleriyle ilgili acıları da katlanarak artar. Ailelerine ve çevresine karşı hissettikleri utanç da günden güne yükseliyor ve bu durum intihara kadar gidebiliyor.
İnsanlar, borçlarını açıklayamıyor ama sosyal medyada intihar niyetlerini paylaşabiliyor. Bunun ardındaki sebep ne olabilir?
Borçlarını açığa çıkarmak, çoğu kişi için utanç verici bir durum. Bunu yüz yüze itiraf etmek oldukça zordur. İntihar bilgisini paylaşmak, aslında bir bağışlama istemek gibi bir durumu ifade ediyor; bir bedel ödendiğini belirtmek amacıyla yapılıyor. Yüz yüze olmadığı için bu, bireyler için daha kolay bir yol.
Bu aşamaya gelmeden önce gözden kaçan psikolojik belirtiler neler olabilir?
İnsanın sosyal çevresinden uzaklaşması, insanlardan kaçış ve telefonla aşırı ilgili olma durumu dikkat çekebilir. Duygularını ifade etmedeki eksiklik ya da tamamen kaybolması da önemli bir göstergedir.
Aileler ve yakınları, bu durumdaki bireyler için ne yapmalıdır?
Kesin olarak destek almak gerekiyor. Zira kumar bağımlılığı bir hastalık olarak değerlendirilmektedir. Geleneksel yollarla çözmek mümkün olmayabilir. Bu nedenle, kumar bağımlılığı üzerine uzmanlaşmış profesyonellere başvurmalılar. Ekonomik kısıtlamalar ve telefon ile finansal sınırlamalar oldukça faydalı olabilir. Suçlama, hakaret gibi yaklaşımlar ise kesinlikle işlevsel değildir.
Eğer şu an borçları yüzünden umutsuz hisseden birisi bu haberi okuyorsa, ona ne söylemek istersiniz?
Borçlar bir şekilde ödenebilir. Fakat en önemli kural, birikim yapmamaktır. Kumar oynayarak asla borçlarınızı kapatamazsınız; bu, yine bir bağımlılıktır. Küçümsemeyin ve profesyonel destek alın.
