2019 yılında 800 bin kişiyi kapsayan en düşük maaş alan emeklilere yönelik sağlanan destekler, günümüzde 5 milyon bireye ulaşmış durumda. Prim gün sayıları ve Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirilmiş kazanç seviyeleri göz önüne alınmadan verilen bu yardımlar, emekliler arasında önemli eleştirilere neden olurken, hükümet emeklilik sisteminde köklü bir değişiklik planlamak üzere harekete geçti. Konuyla ilgili ayrıntılı bilgileri SGK'nın eski başmüfettişi İsa Karakaş paylaşmış durumda…
7 YILLIK SÜREÇ SONLANIYOR
2019'dan bu yana 800 bin kişiyi kapsayan en düşük maaş desteği, mevcut olayda 5 milyon kişiye ulaşmış olmasına karşın, bu grup içinde ve diğer emeklilerde herhangi bir iyileştirme yapılmadığı için büyük şikayetlere yol açıyor.
Birçok emekli, ödenen prim gün sayılarına ve SGK’ya bildirilmiş gelir seviyelerine dikkat edilmeden rastgele verilen bu yardımları "Çok çalışanın cezalandırıldığı" yönündeki eleştirilerle karşı karşıya buluyor.
Mevcut haliyle, asgari ücret üzerinden 3.600 gün prim ödeyen bir SSK'lı ile 9.000 gün veya daha fazla prim ödemiş bir Bağ-Kur’lu, aynı taban maaşı (20.000 TL) alıyor.
Hükûmet, yıllardır uygulanan Hazine destekli maaş tamamlama sistemine son vermiştir. Hazırlanan yeni model, "Maaş Odaklı" bir anlayış yerine "Gelir ve İhtiyaç Odaklı" bir yapıya yaslanmaktadır.
5 AŞAMALI YENİ MODEL
Henüz ayrıntılı bir rapor veya taslak olmakla beraber, 5 aşamalı bir model geliştirilmiştir. Bu model şu başlıkları içermektedir:
1. Dağınıklığın Giderilmesi (Sosyal Yardım Haritası)
Bugün itibarıyla, belediyeler, vakıflar ve bakanlıklar ayrı ayrı yardım sağlıyor, ancak kimin ne aldığı tam olarak bilinmiyor.
Örnek: Bir emekli, belediyeden yakacak yardım alırken, başka bir emeklinin hiçbir yardımı olmuyor olabilir. Tüm bu veriler tek bir sistem üzerinden sunulacak.
2. Maaş Değil, Hane Durumu (Hane Geliri)
Sadece emekli maaşının düşük olması yeterli olmayacak. Aile içindeki toplam gelir ve yaşam standartları değerlendirilecektir.
Örnek: 12.500 TL maaş alan, ancak kendine ait 3 evi bulunan bir emekli ile yine 12.500 TL maaş alarak kirada yaşayan bir emekli aynı muameleye tabi tutulmayacak. Yardım, gerçekten ihtiyacı olanlara yönlendirilecektir.
3. Devlet Kurumlarının Entegrasyonu (Bütçe ve Birleşim)
SGK (maaş sistemi) ile Aile Bakanlığı (yardım sistemi) arasındaki veriler entegre edilecektir.
Örnek: Sistem otomatik olarak "Bu kişinin geliri saptanan limitin altında, bütçeden şunlar desteklenmelidir" şeklinde önerilerde bulunacak.
4. Tek Noktadan Nakit Yardım
Süreç içerisinde, kömür veya gıda kolisi yerine, yardımların büyük bir kısmı karta yüklenecek nakit desteği şeklinde sağlanacak.
Örnek: Emekli, ihtiyacı olan ürünleri marketten kendisi seçecek. Tüm yardımlar tek bir merkezi sistemden (kart aracılığıyla) yürütülecek.
5. Yaşam Maliyeti Farkının Kapatılması (Tamamlayıcı Sistem)
En düşük emekli maaşı ile yaşadığı bölgede ki yaşam maliyeti arasındaki fark hesaplanacaktır.
Aklara gelecek yenilikler:
Kira Desteği: Büyük şehirlerde yaşayan ve evi olmayan emeklilere kira yardımı.
Faturalar: Isınma ve elektrik giderleri için nakit takviye.
Sosyal Konut: Sadece emekli maaşı ile geçinenler için uygun fiyatlı konut projeleri.
KÖK MAAŞI DÜŞÜK OLAN EMEKLİLERİ NELER BEKLİYOR?
Geçmişte herkes "Kök maaşım ne kadar olacak?" diye sorarken, 2026/Temmuz itibarıyla soru "Benim aile gelirim yaşam sınırının altında mı? Eğer altındaysa devlet bu durumu nasıl destekleyecek?" olacaktır.
Bu koşullarda, şu anda 20 bin TL taban maaş alan emeklilerin kök maaşlarının durumuna göre uzun süre zam almayabileceği öngörülmektedir. Zira 20 bin TL taban maaş yerine kök maaşın esas alınacağı bir sistem benimsenmiş durumdadır.
Örneğin, kök maaşı 11, 12 veya 13 bin TL olan emeklilerin, bugüne kadar olan enflasyon oranlarının daha düşük olma ihtimalinden dolayı, uzun süre 20 bin TL’lik taban maaşla idare etmek zorunda kalmaları muhtemeldir. Ancak aile gelirleri, kirada oturup oturmadıkları, çocuk sayıları gibi unsurlarla desteklenmeleri mümkün olacaktır.
Hükûmetin odaklandığı kriter, hane içerisindeki toplam gelir ve kişi başına düşen paydır.
Örnek Durum:
Emekli Ali: Kök maaşı 11.000 TL. Kirada oturuyor, evde başka geliri yok.
Emekli Veli: Kök maaşı 11.000 TL. Kendi evinde oturuyor, eşinin de 16.000 TL emekli maaşı mevcut.
Sonuç: Yeni modelde Emekli Ali "gelir eşiği" altında kaldığı için kira, yakacak ve nakit yardımı alarak toplam gelirinin devletin belirlediği 22.000-28.000 TL seviyesine tamamlanmasını sağlayacaktır. Emekli Veli ise toplam hane geliri yüksek olduğundan yalnızca mevcut 20 bin TL taban maaşını 6 ayda bir yapılacak enflasyon farkının 20 bin TL’yi aşıncaya kadar almayı sürdürecektir.
