İran Savaşının Yıkıcı Etkisi! ABD’li Çiftçiler 40 Yıldır Görülmemiş Krizle Yüz Yüze
ABD'nin Mısır Kuşağı bölgesindeki tahıl üreticileri, artan üretim masrafları, elverişsiz iklim şartları ve uzun süreli düşük gelirler nedeniyle son yılların en ciddi mali sıkıntılarıyla yüz yüze geliyor.
Financial Times'ın aktardığına göre, İran savaşının ardından Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin önemli ölçüde yavaşlaması, yakıt fiyatlarını yükselttiği gibi, küresel gübre tedarikinde de kesintilere neden oldu. Bu durum, zaten yüksek maliyetlerle baş eden ABD'li çiftçilerin üzerindeki yükü daha da ağırlaştırdı.
Nebraska'da mısır ve soya fasulyesi üreten çiftçi Matt Bailey, ekim döneminde kullanılan fosfor temelli 11-52-0 gübresinin ton fiyatının 10 yıl önce yaklaşık 470 dolar seviyelerinde iken, günümüzde 900 doların üzerine çıktığını belirtti.
Dizel fiyatları savaş öncesi seviyelerden çok uzak
Hürmüz Boğazı'ndaki kesintilerin ardından, ABD'deki tarımsal ekipmanlarda kullanılan dizelin ortalama galon fiyatı, savaş öncesinde 3,81 dolar iken, 5,45 dolara fırladı.
Yakıt ve gübre maliyetlerinin artışı, düşük tahıl fiyatları ve azalmakta olan gelirlerle boğuşan çiftçilerin yaşadığı zorlu dönemi daha da zorlaştırıyor. Donald Trump'ın ticaret politikalarının, özellikle Çin'e yapılan soya fasulyesi ihracatını olumsuz etkilediği ifade ediliyor.
Nebraska Farmers Union Başkanı John Hansen, tarım sektöründe yaşanan mali düşüşün, 1980'lerden bu yana kaydedilen en kötü dönemlerden biri olduğunu vurguladı.
American Farm Bureau Federation tarafından gerçekleştirilen bir araştırmaya göre, devlet desteği olmaksızın mısır gibi dokuz önemli ürünü yetiştiren ABD çiftçilerinin bu yıl toplamda 31 milyar dolar, 2027'de ise 32 milyar dolar zarar etmesi bekleniyor.
Mısır ve soya zaman kaybetmeye devam ediyor
Araştırmaya göre mısır üreticilerinin her dönüm başına yaşayacağı zarar bu yıl 131 dolara, 2027'de ise 167 dolara yükselebileceği tahmin ediliyor. Soya fasulyesi üreticilerinde ise dönüm başına kaybın bu yıl 80 dolar, gelecek yıl ise 138 dolara çıkması beklenmekte.
Bu senaryolar gerçekleşirse, 2027 yılı ABD'deki başlıca tarımsal ürünlerin çoğunda üst üste altıncı yıl negatif getiri ile sonuçlanacak.
Trump yönetimi, çiftçilere acil destek sağlamak amacıyla haziran ayında 11 milyar dolarlık bir finansman talebinde bulunmuştu. Ancak tarım sektörünü temsil eden kuruluşlar, bu yardımın mevcut kayıpları kapatmaya yetmeyeceğini dile getiriyor.
Diğer yandan, Trump'ın 300 bin ton civarında sığır eti ithalatındaki tarifeleri 90 gün süreyle kaldırması, bazı hayvancılık sektörü temsilcileri tarafından sert biçimde eleştirildi. Bazı kesimler bu kararı "ihanet" olarak değerlendirdi.
Kuraklığın etkisi derinleşiyor
Artan giderlerin yanı sıra, kuraklık ve yüksek sıcaklıklar, ABD'nin Mısır Kuşağı'ndaki tarımsal üretim sorunlarını daha da ağırlaştırıyor.
Nebraska'da ocak-temmuz döneminde gerçekleşen toplam yağış miktarı 11,86 inçte kalmış durumda. Bu rakam, mevsim normallerinin yaklaşık 3,1 inç altında kalırken, 1895 yılından itibaren yapılan kayıtlara göre, eyaletin en kurak 18’inci ocak-temmuz dönemi olarak not edilmiştir.
Nebraska'nın bazı bölgelerinde geçen sonbahardan bu yana son derece az yağış meydana geldiği, son günlerdeki yağışların yalnızca kısmi bir rahatlama sağladığı belirtiliyor. Çiftçiler, ürünler üzerindeki hasarın büyük bölümünün yağışlardan önce meydana geldiğini belirtiyor.
Tahıl fiyatları artıyor, gıda enflasyonu tehlikesi kapıda
Olumsuz hava şartları, 2026 hasadına dair beklentileri küçülttüğünden, aralık teslimatlı ABD mısır fiyatı bu ay yaklaşık yüzde 10 artarak kile başına 5,15 dolara yükseldi. Böylece mısır fiyatları 2023'ten beri en yüksek seviyesine ulaştı.
Mısır fiyatlarının yıl sonunda yaklaşık yüzde 20 artması öngörülürken, soya fasulyesi ve buğday fiyatlarında da benzer artışların yaşanması bekleniyor. Tarımsal emtia fiyatlarındaki bu yükselişin, önümüzdeki süreçte tüketici fiyatlarına yansıyarak gıda enflasyonunu artırma ihtimali doğuyor.
Nebraska Üniversitesi-Lincoln'den Brad Lubben, faiz ödemeleri, iş gücü ve tarım makineleri de dahil olmak üzere üretim bütçesinin birçok kaleminde son yıllarda önemli maliyet artışları yaşandığını belirtiyor.
ABD'li tahıl üreticileri açısından durum, bir taraftan savaşın global enerji ve gübre pazarları üzerindeki etkileri, diğer taraftan kuraklık, ticaret politikaları ve yüksek finansman maliyetleri sebebiyle giderek daha karmaşık bir hale bürünüyor.