Birçok küçük esnaf, çiftçi ve serbest meslek sahibi, Bağ-Kur ve SSK prim eşitlemesi yasasını büyük bir merakla bekliyor. Mevcut düzenlemede, SSK’lılar 7200 günle emekli olabilirken, Bağ-Kur’luların 9000 gün prim ödemesi gerekmektedir. Bu durum, hak kaybına ve mağduriyetlere yol açıyor. Özellikle 9/9/99 tarihinin öncesi ve sonrası için değişen koşullar, birçok EYT’li Bağ-Kur’lunun prim gününü tamamlayamaz hale gelmesine neden oluyor. Peki, 7200 gün düzenlemesi hangi bireyleri kapsayacak ve ne zaman yasalaşacak? Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Bal, Tgrthaber.com Ekonomi Editörü Bengü Sarıkuş'a Bağ-Kur’luların beklediği bu yasayla ilgili önemli bilgiler verdi.
Bağkur ve SSK prim gün eşitliği nedir?
Murat Bal: Bu konuyu 9/9/99 öncesi ve sonrası olarak ele almak gerekiyor.
9/9/99 öncesindeki hukuki durum SSK (4A) için: Kadın ve erkek için yaş şartı bulunmuyor; kadınların 20, erkeklerin 25 yıl sigortalılık süresi gereklidir. Bu dönemde emeklilik için gereken prim gün sayısı 5000 ile 5975 arasında değişmektedir.
9/9/99 öncesi hukuki durum Bağ-Kur (4B) için: Kadın ve erkek için yaş şartı yok. Ancak kadınlar için 7200, erkekler için 9000 gün prim şartı aranmaktadır.
9/9/99 sonrası hukuki durum SSK (4A) için: Kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş şartı bulunmaktadır; ayrıca en az 7200 gün sigortalılık süresi gereklidir.
9/9/99 sonrası hukuki durum Bağ-Kur (4B) için: Yaş şartı kadınlar için 58, erkekler için 60 olup, kadınların 7200 gün, erkeklerin ise 9000 gün sigortalılık süresi gerekmektedir.
Prim eşitlemesi, 9/9/99 öncesi için talep edilmektedir. Yani Bağ-Kur ve SSK üyelerinin emekli olabilmesi için geçmişteki gibi eşit koşullara sahip olmaları (5000-5975 gün) istenmektedir.
9/9/99 sonrası erkeklerin 9000 olan prim gün sayısının 7200 güne indirilmesi de prim eşitlemesi kapsamında değerlendirilmektedir. Hükümetin gündemi içinde bu durum yer almakta ve 2026 yılında bu sorunun çözüleceğine inanıyorum.
BAĞKUR'LULARA 5 YILDA ERKEN EMEKLİLİK İMKANI
9000 günden 7200 güne düzeltilmesi hangi grubu kapsayacak?
Murat Bal: Prim eşitlemesi denildiğinde, 9/9/99 öncesi için eşitlenecek seviye 5000-5975 gündür. 9/9/99 sonrası için ise 7200 gündür. Yeni düzenleme sadece 9/9/99 tarihinden sonra işe girenleri kapsamazsa sorun yaratır.
Bu durumda Bağ-Kur’lular olumsuz etkilenir. Zira getirilecek düzenleme, tüm tarihler için geçerli olmalı ve geniş bir kapsama sahip olmalıdır.
Prim eşitlemesinin sağladıkları nelerdir?
Murat Bal: • Bağ-Kur’lular ile SSK’lılar arasındaki prim günü adaletsizliğinin giderilmesi
• Küçük esnaf, çiftçi ve serbest meslek sahiplerinin daha hızlı emekli olma imkânı
• Sosyal güvenlik sisteminde norm ve standart birliğinin sağlanması hedefleniyor.
SSK ve Bağ-Kur arasındaki prim farkı kapanacak mı?
Murat Bal: Evet, kapanacaktır. Ancak unutulmamalı ki bu düzenleme tüm tarihleri kapsamalıdır. EYT’yi ilgilendiren döneme dair bir düzenleme yapılmazsa, hem tepki toplayabilir hem de prim farkını kapatmış olmayız.
Günümüzde tablo şöyle:
SSK: 7200 gün ve Bağ-Kur: 9000 gün
Yani arada 1800 gün (5 yıl) fark bulunmaktadır.
Bağ-Kur prim eşitleme yasası onaylanırsa:
İlk kez yaş ve prim açısından tam bir eşitlik sağlanmış olur.
Sosyal güvenlik alanında uzun yıllardır tartışılan norm ve standart birliği hayata geçmiş olacak. Bağ-Kur’luların "fazla prim ve geç emeklilik" sorunu ortadan kalkacaktır.
EYT'Lİ BAĞ-KUR'LULAR İÇİN KRİTİK BİR DÖNEM
EYT yasası yürürlüğe girdiğinde, prim günü eksik olduğu için emekli olamayan sayısız Bağ-Kur'lu var. Bu yasadan faydalanabilecekler mi?
Murat Bal: Eşitleme teriminin kullanılması nedeniyle, hangi dönemin şartlarının geçerli olduğunu anlamak kritik. 9/9/99 sonrası için 7200 gün, öncesi için ise yok. Dolayısıyla, eski dönemi kapsamazsa ciddi bir hata yapılmış olur. EYT yasası, yaş şartını kaldırdı ancak prim şartını korudu. Bu nedenle 9000 günü tamamlayamayan pek çok Bağ-Kur’lu, EYT’li olmalarına rağmen emekli olamamaktadır.
Prim eşitleme yasası çıkar ve kapsam genişletilirse, Bağ-Kur’lu EYT’liler doğrudan kapsama dahil olur ve 7200 günü olan Bağ-Kur’lu da emeklilik için hak kazanır.
Bu düzenleme, fiilen "Bağ-Kur EYT tamamlayıcısı" işlevi görecektir.
Şu an için eşitleme düzenlemesinin içinde otomatik ihya yok. Ancak pratikte şu ihtimal oldukça güçlü; Primde yapılacak bir değişiklik ya da eşitleme yasaları genellikle borç yapılandırması ve dondurulan günlerin yeniden canlandırılması ile birlikte sunulmaktadır.
Aynı zamanda, şu anda esnafın yapılandırma beklentisi ile Bağ-Kur'daki düzenlemenin birlikte değerlendirilmesi, muhtemel bir senaryo olarak öne çıkmaktadır.
GEÇMİŞ PRİM BORCU OLANLAR DİKKAT!
Geçmişte prim borcundan dolayı günleri dondurulan esnaflar için yeni bir gelişme mevcut mu?
Murat Bal: Burada önemli olan konu, borcun geçmiş dönem prim oranları üzerinden yeniden yapılandırılma hakkının sağlanmasıdır. Özellikle 1990’lar ve 2000’ler dönemindeki esnaf için bu başlık, düzenlemenin tamamlayıcı bir unsuru olacaktır. Esnafın beklentileri bu yöndedir. En kısa zamanda hem yapılandırma hem de geçmiş dönem rakamları üzerinden yeniden yapılandırma hakkı sağlanması gerektiği vurgulanmaktadır.
Kadın Bağ-Kur'lular için daha önce 7200 gün şartı mevcuttu. Bu yeni düzenleme onları nasıl etkileyecek?
Murat Bal: Bu yeni düzenleme ile kadınların durumu değişmeyecek. Ancak kadınların farklı beklentileri var. Özellikle doğum borçlanmasına ilişkin işe giriş kriterleri nedeniyle birçok kadın zor durumda kalıyor.
DÜZENLEMENİN HAYATA GEÇİŞ TARİHİ ÖNGÖRÜSÜ
Düzenlemenin ne zaman hayata geçeceğini düşünüyorsunuz?
Murat Bal: Resmen bir tarih açıklanmamış olsa da, takvim detayları göz önünde bulundurulabilir. Bu konu Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıkça dile getirildi, Orta Vadeli Program’da yer aldı. Seçim öncesinde verilen sözler arasında yer almakta ve yakın dönemde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan için “en kısa sürede” ifadesi tekrarlandı.
Bana göre, 2026 yılının ilk yarısının sonuna kadar bu konunun meclise geleceğini ve yasalaşacağını öngörüyorum.
Ayrıca, özellikle vergi veya oda kaydı bulunan Bağ-Kur’luların geçmişe dönük tescil talepleri bulunuyor. Uzun zamandır beklenen bu konu, Bağ-Kur’lular için önemli bir sorun ve bir an önce çözülmesi gerekiyor.
