TOKİ Kiralık Sosyal Konut Projesi: Kaçırılmayacak Detaylar!
Toplu Konut İdaresi (TOKİ), İstanbul'un her iki yakasında oldukça uygun fiyatlarla kiralanacak sosyal konutlar için başvuruları kabul etmeye başladı.
Evlerin özellikleri ve başvuru koşullarını detaylandıran Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, konutların piyasa değerinin çok altında fiyatlarla kiraya verileceğini açıkladı:
• 1+1 evlerin aylık kirası 10 bin TL,'
• 2+1 konutların kirası 12 bin TL,'
• 3+1 dairelerin kirası 15 bin TL,'
• 4+1 dairelerin kirası 18 bin TL olarak belirlendi.
Kiraya verilecek 15 bin konutun yer alacağı ilçeler ise şöyle sıralandı:
Ataşehir, Arnavutköy, Başakşehir, Beyoğlu, Gaziosmanpaşa, Güngören, Kartal, Maltepe, Ümraniye, Üsküdar, Sancaktepe ve Tuzla.
Ayrıca, projeye başvurabilmek için belirli kriterleri karşılamak şart.
Başvuru Koşulları Nedir?
Kiralık sosyal konutlara başvurabilmek için evli olma zorunluluğu bulunuyor.
Bunun yanı sıra, başvuru yapan kişinin ve eşinin aylık hane gelirinin 100 bin TL'yi aşmaması da tali bir kriter. Ayrıca, başvuran kişi ve eşinin üzerine kayıtlı bir konutun olmaması şartı da mevcut.
İkametinin en az bir yıldır İstanbul'da olması kaydıyla, yalnızca bu kişiler çekilişe katılma hakkına sahip.
Ek koşul olarak, başvuranın 18 yaşını doldurmuş ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması lazım.
BBC Türkçe'den Onur Erem'in sorularını yanıtlayan Gayrimenkul Yatırımcıları Derneği (GYODER) Başkanı Neşecan Çekici, belirlenen başvuru esaslarını uygun buluyor.
Çekici, evli ve çocuklu ailelere öncelik verilmesi gerektiğini vurgulayarak, "Ailelerin eve ihtiyacı var" diyor.
Çekici, mevcut uygulamanın bir deneme süreci olduğunu, ilerleyen dönemde daha fazla konut inşası ile durumun değişebileceğini de ekliyor.
İstanbul'daki kiralık mülk fiyatlarını değerlendirirken, belirli bir bölgeye ya da uydu kente odaklanılmamasının olumlu olduğunu ifade ediyor.
3 Yıllık Kiralama Süreci
Kiracılar, bu konutlarda üç yıl boyunca oturabilecek. Üç yılın sonunda, kiracılar tahliye edilerek evler kura ile yeni kiracılara dağıtılacak.
Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, ilk 1.071 konutun, Ekim 2026'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla düzenlenecek bir etkinlikte kura sahiplerine teslim edileceğini belirtti. Bakan, hedeflerinin "zaten düşüşe geçen kiraları daha da aşağıya çekmek" olduğunu ekledi.
BBC Türkçe’ye yaptığı açıklamada Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB) Gayrimenkul Değerleme Genel Müdürü Makbule Yönel Maya, uygulamanın eşitlik ilkesi açısından önemli olduğunu belirtti.
Kiracıların, "konut bulamıyoruz" diyerek çıkış yapmaması durumunda ne olabileceğine dair bir görüş belirtirken, bakanlığın durumu sözleşmeyle düzenleyeceğini öngörüyor.
"Aksi takdirde eşitlik ilkesine aykırı olur: İlk 15 bin kişiye hak tanındı ve bu kişiler çıkmadığı takdirde başkaları faydalanamaz. Sonuç olarak herkesin bir konuta ihtiyacı var" diyerek sözlerine ekliyor.
Kiraların Üzerinde Etkisi Olacak mı?
Peki, 15 bin konut İstanbul'daki kira piyasasını nasıl etkileyecek?
Makbule Yönel Maya, 15 bin konutun İstanbul'daki kiralar üzerinde büyük bir etkisi olamayacağını, ancak bu projenin ilk deneme olarak önemli bir adım olduğunu belirtiyor:
"İstanbul'da 5-7 milyon civarında hane var. 15 bin bunlarla kıyaslandığında oldukça küçük. Ancak, ilk kez uygulanıyor olması açısından kayda değer."
Yönel Maya, kiralık sosyal konut miktarının 6 Eylül'de ilan edilen Orta Vadeli Plan'da artacağının duyurulduğunu hatırlatıyor.
GYODER Başkanı Çekici de, kiraların mevsimsel olduğunu ve anlık gelişmelere yanıt vermediğini, fakat orta vadede bunu etkileme potansiyeli taşıdığını ifade ediyor.
TOKİ'nin oluşturacağı kiralık havuzun ana amacının barınma gereksinimlerini karşılamak olsa da, zamanla piyasayı dengeleme işlevi görmesi bekleniyor:
"Ataşehir gibi bir bölgede 4+1 bir konutun 18 bin TL'den kiraya verilmesi, orada bir farkındalık oluşturması için önemli. Ev sahiplerinin kira artış taleplerinin yüksek olmaktansa en azından enflasyon oranlarına göre belirlemelerini gerektirecektir. Bunun gibi çeşitli yansımaları olacak."
Diğer Şehirlere Taşınacak mı?
Uygulama şu an yalnızca İstanbul'da yürütülüyor. Yönel Maya, "İstanbul'da kiralar, Türkiye genelinin üzerinde artış gösteriyor. Burada barınma sorunu kritik bir problem olduğu için, bir süre daha İstanbul'a odaklanacaklarını düşünüyorum" diyor.
GYODER Başkanı Neşecan Çekici, İstanbul'a Ankara, İzmir ve Bursa'nın eklenmesiyle Türkiye'deki konut satışlarının her üçte birinin bu dört şehirde gerçekleştirildiğine dikkat çekiyor ve "Bu şehirlerle başlaması mantıklı" diye ekliyor.
Geçtiğimiz hafta açıklanan Orta Vadeli Program'da sosyal konut projelerinin yaygınlaştırılacağı belirtilmişti.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, programın tanıtımında, özellikle dar ve orta gelir grubu vatandaşların konut erişiminin kolaylaştırılması amacıyla sosyal konut yatırımlarını %150 oranında artırıldığını vurguladı.
"Program kapsamında İstanbul'da başlattığımız kiralık sosyal konut projelerimizi ülke genelinde yaygınlaştırmayı planlıyoruz" şeklinde sözlerine ekledi.
Bu uygulama için 2027'nin ikinci çeyreği hedef tarihi olarak belirlenmiştir.
'Özel Sektör de Sürece Dahil Olabilir'
Yurt dışında konut kiralama alanında gayrimenkul yatırım ortaklıklarının yaygın olduğunu söyleyen GYODER Başkanı Çekici, kiralık sosyal konut sistemine TOKİ yanı sıra nitelikli özel sektör firmalarının da dahil edilebileceğini ifade ediyor.
Bu sayede tüm sorumluluğun TOKİ’ye yüklenmeyeceğini belirtiyor.
Gayrimenkul yatırım ortaklığı, gayrimenkullere veya gayrimenkul projelerine yatırım yaparak gelir elde eden ve hisseleri borsa üzerinde işlem görebilen kuruluşlardır.
Çekici, mevcut uygulamalara ek olarak, gayrimenkul geliştiricilerinin devlet veya belediyelere ait atıl arazileri bir süreliğine ödünç alarak konut geliştirebileceği, %10 gibi ufak bir payını satışa çıkararak "yap, işlet, devret" modeli dolayısıyla çalışabileceği yöntemlerin Türkiye'de uygulanabileceğini de ekliyor.