İki aşamalı bir ekonomik sistemin etkisi altında kalan Rusya’da, askeri harcamalarla desteklenen sanayi faaliyetleri sürerken, hanehalkı ve sivil alanlar giderek derinleşen bir krizin ağırlığını hissetmeye başladı. Ukrayna savaşı dördüncü yılına adım atarken, Kremlin'in büyük savunma bütçeleri, yüksek faiz oranları ve devlet destekli kredi mekanizmalarıyla ayakta tutmaya çalıştığı durum, zayıflayan temelleri gizlemekten uzak kalıyor.
CNBC'ye açıklamalarda bulunan Eurasia Group Avrupa Direktörü Alex Kolyandr, mevcut durumu “Şanslıysanız bir tank fabrikasında çalışıyorsunuz demektir. Aksi takdirde, büyük olasılıkla ciddi sıkıntılarla karşılaşacaksınız.” şeklinde tarif ediyor.
Ukrayna’nın son zamanlardaki uzaktan kumandalı hava araçlarıyla gerçekleştirdiği Rusya'daki petrol rafinerilerine ve dağıtım merkezlerine yönelik saldırılar, savaş ekonomisinin hassas dengelerini gözler önüne serdi. Yılın ikinci çeyreğine ait %1,3 oranındaki büyüme verisi, beklentileri aşsa da, analistler bu sonuçların yanıltıcı olduğunu vurguluyor. Kolyandr’a göre, bütçenin geçici muhasebe işlemleriyle dengeye getirilmesi mümkün olsa da; yükselen enflasyon, yüksek faiz oranları ve sivil sektördeki belirgin yavaşlama, durumun giderek daha da ağırlaştığını gösteriyor.
Enflasyon ve bütçe açığı üzerindeki baskı artıyor
Atlantik Konseyi Jeoekonomi Merkezi'nin Direktörü Charles Lichfield, Rus ekonomisinin gerçek durumunu anlamak için büyüme istatistiklerinden çok, bütçe açığı ve enflasyonu incelemenin daha doğru olduğunu belirtiyor. Batı yaptırımları, tavan fiyat uygulamaları ve rafinerilere yönelik saldırılar nedeniyle ülkenin enerji gelirlerinde ciddi bir azalmanın yaşandığını ifade eden Lichfield, bütçe açığının 2024 tahmininin iki katına ulaşma yolunda ilerlediğini kaydediyor. Geçen yıl %4 seviyesine çekilen enflasyonun, iç ve dış etkenler nedeniyle bu seviyelerde kalmasının zor gözüktüğünü de ekliyor.
Ekonomik zorluklar, doğrudan halkın günlük tüketim tercihlerine de yansımaya başladı. Ülkenin en büyük perakende zincirlerinden biri olan X5 Grubu’nun verilerine göre, tüketiciler ucuz ve alt segment gıda ürünlerine yönelirken; çikolata gibi pahalı tatlıların yerini kurabiye tüketimindeki iki buçuk kat artış alıyor.
“Putin’in siyasi geleceği bu savaşa bağlı”
Moskova’nın bütçe açığını kapatma konusunda hâlâ bazı mali seçenekleri bulunuyor. Petrol ve doğalgaz şirketlerine ek vergiler, yaptırımlardan etkilenmeyen yaklaşık 300 milyar dolarlık merkez bankası rezervi ve uluslararası borçlanma imkanları bu seçenekler arasında sayılabilir. Ancak uzmanlar, bu rezervlerin kullanılmasının Merkez Bankası’nın enflasyonla mücadeledeki güvenilirliğini zedeleyebileceğini düşünüyor.
Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü’nden Elina Ribakova, mevcut koşullar altında ekonomik tablonun Kremlin’i geri adım atmak zorunda bırakmayacağını savunuyor. Petrol fiyatlarının 35-40 dolar bandına inmemesi durumunda Rusya'nın çatışmaları sürdürmek için gerekli mali kaynakları bulabileceğine dikkat çeken Ribakova, Vladimir Putin’in siyasi geleceğini bu savaşa bağladığını ve geri adım atma olasılığının son derece düşük olduğunu vurguluyor. CNBC'nın derlediği habere göre, Kolyandr ise tam tersine kötüleşen ekonomik verilerin Putin’i, kaynaklar tükenmeden savaşı tırmandırmaya ve kendi şartlarını kabul ettirmeye yönlendirebileceği konusunda uyarıyor.
