Ölü Çiftçilere Düzenlenen Sahte Makbuzlar: 8 Liralık Ürün 24 Liraya Satılmış!
Hüseyin GÖKÇE-ANKARA
Türkiye'deki enflasyonun önemli etkenlerinden biri olan gıda kaleminin başlıca bileşenlerinden biri yaş meyve ve sebzedir. Bu konuda yıllardır çiftçilerin ürünlerinin sofralara ulaştığı süreçte aracıların yüksek fiyat artışlarına neden olduğu sıkça dile getiriliyordu.
Son günlerde birçok operasyon gerçekleştiren Adalet Bakanlığı, bugün sabah saatlerinde yaş meyve ve sebze pazarında faaliyet gösteren büyük işletmelere dönük bir operasyon başlattı. Bu operasyonda elde edilen bulgular, enflasyonun sebeplerinden önemli bir kısmını ortaya koydu.
Adalet Bakanlığı, yaş meyve ve sebze pazarında faaliyet gösteren 41 firmanın yöneticilerine sahte belge düzenledikleri iddiasıyla gözaltı talimatı verdi.
Soruşturma, fiyat manipülasyonu, Vergi Usul Kanununa aykırılık, belgede sahtecilik ve suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerinin aklanması suçları üzerinden ilerledi.
Buna paralel olarak, sektörde yer alan 41 büyük dağıtıcı firmanın 41 yöneticisi hakkında gözaltı kararı alınırken, 22 ilde 109 işyeri ve konutta eş zamanlı arama operasyonları gerçekleştirildi.
8 liralık ürün için 24 liralık belge düzenlemesi
Adalet Bakanlığı'nın yaptığı soruşturmanın bir parçası olarak 1029 çiftçi ile görüşmeler gerçekleştirildi. Bu görüşmelerde, çiftçilerin ürünlerini hangi fiyatlarla sattıkları ve bu ürünlere dair düzenlenen makbuzların bedelleri belirlendi.
Gerçek satış fiyatlarıyla müstahsil makbuzları arasında büyük farklılıklar tespit edildi. Örneğin, Adanalı bir çiftçi, inceleme yapılan bir firmanın aracısına 8-9 liradan sattığı kapya biber için firmanın 18.7-23.95 lira arasında bir müstahsil makbuzu düzenlendiğini bildirdi.
Başka bir çiftçi ise, 11.5 liraya sattığı biber için 18.7 liralık bir makbuz almış. Bunun yanı sıra, bir diğer çiftçi, üretmediği ve satmadığı bir ürün için adına makbuz düzenlendiğini ifade etti.
Ölü çiftçilere düzenlenen belgeler
Başka bir aracının, 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında birçok ölü çiftçi adına müstahsil makbuzu düzenlediği tespit edildi.
Soruşturma dosyasında, 29 bin lira ile 118 bin lira arasında değişen miktarlarda ölü çiftçiler adına düzenlenen müstahsil makbuzlarına dair bir liste yer aldı.
Ürünlerin alım ve satış fiyatları arasında neredeyse hiç fark bulunmayan bir firmanın alım satım işlemlerinin detaylarını paylaşan çiftçilerin büyük çoğunluğu, bu firmaya ürün satmadıklarını bildirdi.
6 ton portakal alıp 10 ton satmış
Başka bir firma, 2026 yılı ilk çeyreğinde müstahsil makbuzuyla 6.7 ton portakal alırken, aynı dönemde 9 ton portakal satışı yaptığını kaydetti. Bu firmanın bilançosu ile varlığı arasında belirgin bir uyumsuzluk olduğu tespit edildi.
Aynı kategoride hal kayıt sistemi verileri arasında da uyumsuzluklar bulundu. Bir firma, 13 bin 488 kg limon, mandalina, nar ve portakal satışına rağmen, hal kayıt sistemine yalnızca 8 bin 384 kg ürün gösterdi.
Gürlek: Ekonomik düzeni bozan suçlarla mücadelemizi sürdürüyoruz
Operasyona ilişkin bir açıklama yapan Adalet Bakanı Akın Gürlek, üreticilerin emeğini, halkın bütçesini ve piyasanın adil işleyişini koruduklarını ifade etti. Gürlek, fiyatları manipüle eden ve haksız kazanç elde edenlerle, ekonomik düzeni bozan suçlarla Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın desteğiyle kararlılıkla mücadele ettiklerini aktardı.
Bakan Gürlek, “Üreticimizin emeğini, vatandaşımızın bütçesini ve piyasanın adil işleyişini korurken, fiyatları manipüle ederek haksız kazanç sağlayan ve ekonomik düzeni bozan suçlarla mücadelemizi kararlılıkla sürdürüyoruz” dedi.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın “tarladan markete fiyat yolculuğunu” mercek altına aldığını belirten Gürlek, “Ticaret Bakanlığımızdan Hal Kayıt Sistemi, Tarım ve Orman Bakanlığımızdan Çiftçi Kayıt Sistemi verileri temin edildi; Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından detaylı bir rapor hazırlandı. Yaklaşık 1.029 çiftçinin beyanları incelenerek, ürünlerin üreticiden nasıl bir bedelle çıktığı ve tedarikçilere nasıl ulaştığı detaylı bir şekilde analiz edildi” dedi.
“Piyasadaki etkilerini kötüye kullanıyorlar”
Bakan Gürlek, yapılan incelemeler sonucu, büyük tedarikçiler olan bazı firmaların, piyasadaki hâkimiyetlerini kötüye kullanarak ürün arzını olduğundan az, maliyetleri ise gerçektekinin üzerinde gösterdiği; sahte müstahsil makbuzları düzenleyerek gerçeğe aykırı maliyet yarattığı ve bu yöntemlerle yaş sebze ve meyve piyasasında fiyatları yukarı doğru manipüle ederek haksız kazanç elde ettikleri yönünde tespitlere ulaşıldığını belirtti.
Gürlek’in verdiği bilgilere göre, 41 büyük dağıtıcı firmanın 41 yöneticisi hakkında gözaltı kararı alınırken, 22 ilde 109 işyeri ve konutta eş zamanlı arama işlemleri gerçekleştirildi.
Gürlek, soruşturmayı yürüten İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na, İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü’ne ve soruşturmaya veri, analiz ve raporlarıyla katkıda bulunan Hazine ve Maliye Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığı’na teşekkürlerini iletti.