Ağustos İhracatı Tarih Yazdı! Ticaret Bakanı Bolat Açıklıyor

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, ağustos ayına ait dış ticaret rakamlarının duyurulduğu basın toplantısında Türkiye'nin ihracat ve ithalat performansına dair en son verileri paylaştı. Ticaret Bakanlığı'nın düzenlediği etkinlikte Bolat, dış ticaretteki gelişmelere dair görüşlerini aktarırken, ihracat durumu, dış ticaret açığı ve yılın kalan kısmıyla ilgili öngörülerini sundu.

Bolat, Türkiye ekonomisinin 2026'nın ikinci çeyreğinde yüzde 2,3, yılın ilk altı ayında ise yüzde 2,5 büyüme kaydettiğini belirtti. Milli gelir 1 trilyon 706 milyar doları aşarak tarihsel olarak en yüksek seviyeye ulaştı. İkinci çeyrekteki ekonomik büyümeye net mal ve hizmet ihracatının 0,6 puan, ilk çeyreğe göre ise 1,6 puan katkı sağladığını ifade eden Bolat, ihracattaki artış ivmesinin ekonomik büyüme ve istihdamı desteklediğine dikkat çekti.

Bolat, büyüme oranlarının sektörlere göre de devam ettiğini vurguladı. Tarım sektöründeki büyüme oranı ikinci çeyrekte yüzde 13,3, yılın ilk yarısında ise yüzde 10 olarak belirlendi. Sanayi sektörü ikinci çeyrekte yüzde 2,4, yılın ilk yarısında ise yüzde 0,9 büyüme sağlarken, hizmetler sektörü sırasıyla yüzde 2,1 ve yüzde 2,8 oranlarında büyüme gösterdi. İnşaat sektöründe ise ikinci çeyrekte yüzde 1,9’luk bir daralma yaşanmasına karşın yılın ilk yarısında yüzde 0,5 büyüme kaydedildi.
Son 24 çeyrektir yani 6 yıldır kesintisiz büyüyen Türkiye ekonomisi, ihracat ve istihdam üzerinde olumlu etkiler yarattı. Bolat, küresel ekonomik zorlukların, çatışmaların ve enerji ile ham madde fiyatlarındaki yükselişlere rağmen Türkiye'nin istikrarlı ve güvenilir bir ortamda büyümesini sürdürdüğünü ifade etti.

Bolat, Ağustos ayında aylık ihracatın 23,5 milyar dolara ulaşarak rekor seviyeye çıktığını ve yıllık bazda yüzde 8,1'lik bir artış sağladığını kaydetti. Bu artışın, nisanda yüzde 21 ve haziranda yüzde 22 olan yükselişlerin ardından, aylık bazda yılın en yüksek artışlarından birisi olduğunu aktardı.

"Ağustos itibarıyla son 12 aylık ihracat 280,3 milyar dolara çıkarak Cumhuriyet rekoru kırdı"

İhracatın son 12 aylık performansında da Cumhuriyet tarihinin en yüksek seviyesine ulaşıldığına dikkat çeken Bolat, "Ağustos ayındaki yüzde 8,1'lik artış, 1 milyar 766 milyon dolara denk geliyor. İhracatımız 21 milyar 700 milyon dolardan 23 milyar 466 milyon dolara yükseledi. Ağustosta yıllıklandırılmış ihracatımız 280,3 milyar dolara ulaşarak Cumhuriyet tarihimizin en yüksek seviyesini oluşturdu. Bu rekorun değer karşılığı 7 milyar 40 milyon dolardır. İlk 8 ayda geçen yılın aynı dönemine göre 7 milyar 40 milyon dolarlık daha fazla ihracat gerçekleştirildi. Ağustos itibarıyla son 12 aylık ihracat toplamımız 280,3 milyar dolara ulaştı, bu da Cumhuriyet rekoru. Son bir yıldaki hedefimiz ise 282 milyar dolardı. Hedefe ulaşmak için geriye sadece 1,7 milyar dolar kaldı. Son bir yıldaki ihracat artışı ise 11 milyar 235 milyon doları buldu. Yıllıklandırılmış ihracat artış oranı ise yüzde 4,2 olarak gerçekleşti. Ağustos ayında yüzde 8,1, ilk 8 ayda yüzde 4 ve son 12 aylık dönemdeyse yüzde 4,2'lik bir artış gözlemlendi. İhracatımız, aylık bazda 23,5 milyar dolara, ilk 8 ayda 185 milyar dolara ve son 12 aylık dönemde ise 280,3 milyar dolara ulaştı" sözlerini kaydetti.
Bolat, hizmetler ihracatının ağustos ayı itibarıyla yıllıklandırılmış olarak yaklaşık 125 milyar dolara çıktığını ve ocak ayına göre 2,5 milyar dolarlık bir artış sağlandığını açıkladı. Yıl sonu hedefinin 128 milyar dolar olduğunu belirten Bolat, savaşlar ve bölgesel gelişmelere karşın turizm, taşımacılık, eğitim, sağlık, danışmanlık, bilişim, film ve fuarcılık gibi hizmet sektörlerindeki çalışmaların başarıyla sürdüğünü vurguladı.

"Yıllıklandırılmış mal ve hizmet ihracat toplamı 405,3 milyar dolara ulaştı"

Bolat, mal ve hizmet ihracatında yıl sonu hedefinin üzerine bir performans sergilendiğinin altını çizerek, "Yıllıklandırılmış toplam mal ve hizmet ihracatımız 405,3 milyar dolara ulaştı. 31 Aralık'ta Cumhurbaşkanımız yıl sonu rakamlarını açıkladığında 390 milyar dolarlık hedefi aşarak 396 milyar dolara ulaşmıştık. Şu anda 8 ay itibarıyla 405,3 milyar dolara geldik. Yıl sonu hedefimiz 410 milyar dolardı ve bu hedefe de değerli mal ve hizmet ihracatçılarımız sayesinde ulaşacağız" diye konuştu.

"27 sektörün 17'sinde ağustos ayında ihracat artışı görüldü"

İhracatta sektörler özelinde yaşanan gelişmelere de değinen Bolat, "27 sektörün 17'sinde ağustos ayında ihracat artışı meydana geldi. Tekstil ve hammadde, deri ve deri ürünleri, halı, kimya, otomotiv, gemi ve yat, elektrik-elektronik, demir ve demir dışı metaller, çelik, çimento, cam, seramik ve toprak ürünleri, altın ve mücevherat, iklimlendirme, madencilik, hububat, baklagil, yağlı tohumlar, yaş meyve-sebze, tütün, su ürünleri ve hayvansal ürünlerde aylık bazda artışlar görüldü. Bu durum, 8 aylık performansı da olumlu yönde etkiliyor. Burada da 27 sektörün 17'sinde net bir artış göstermekteyiz. Hazır giyim ve konfeksiyon sektörü oldukça kritik. Bu sektördeki düşüş trendinin azaldığını görmekteyiz. Önümüzdeki dönemde hazır giyimde yıl sonuna dek dengeyi sağlamak ya da artış elde etmek umudundayız; çünkü siparişlerin Türkiye'ye geri dönmeye başladığına inanıyoruz. Tekstil sektörü de ilk 8 ayda artı bir durumda. Deri ve ayakkabı gibi emek yoğun sektörlerde 2023, 2024 ve 2025 yıllarında gerileme kaydedilmişti, bu alanda da olumlu gelişmeler gözlemleniyor. Elektrik-elektronik, makine, demir-çelik, çimento, savunma sanayi, havacılık, iklimlendirme, yaş meyve-sebze, kuru meyveler ve su ürünlerinde de iyileşmeler yaşanmakta" bilgilerini aktardı.

"Körfez ülkeleriyle Nisan ayından itibaren ihracatımız yeniden yükselişe geçti"

İlk 8 ayda ülke bazında ihracatın seyrine dair değerlendirmelerde bulunan Bolat, "İlk 8 ayda, ihracatımızın en çok arttığı ülkeler arasında ABD birinci, Çin ikinci, İsviçre üçüncü, Mısır dördüncü ve Libya beşinci sırada yer almaktadır. Azalış yaşanan ülkeler arasında ise Yunanistan yaklaşık 1 milyar dolar, Birleşik Arap Emirlikleri yaklaşık 1 milyar dolar, Irak ise 415 milyon dolarla öne çıkıyor. Irak'a yönelik ihracatımızın ilk aylarda düştüğünü belirtelim. Körfez Savaşı sonucunda, mart ayından itibaren yaklaşık 10-11 Körfez ülkesine ihracatımızda önemli bir azalma olmuştu. Ancak bu kaybın durmasıyla birlikte nisan ayından itibaren ihracatımız yeniden yükselmeye başladı. Mayıs, haziran ve temmuz aylarında artış trendi devam etti" şeklinde konuştu.

"Son 40 ayın 29'unda aylık ihracatımız artış gösterdi"

Bolat, ihracatta kaydedilen sürekli artışın son aylarda rekorlarla devam ettiğini belirterek, "Son 40 ayın 29'unda aylık ihracatımız arttı. Yani aylardan yüzde 75'inde ihracat artışı sağlandı. Son 40 ay içinde 22'sinde aylık ihracat rekoru kırdık. 2023 yılı itibarıyla ise 8 ayın 5'inde aylık ihracat artışı gerçekleşirken, 8 ayın 4'ünde aylık ihracat rekoru elde ettik. Özellikle nisan, haziran, temmuz ve ağustos aylarında arka arkaya aylık ihracat rekorları kırmaya muvaffak olduk" dedi.
Avrupa Birliği (AB), Türkiye'nin ihracatında yüzde 43'lük bir paya sahip olduğu ve ocak-ağustos döneminde AB'ye ihracatta yüzde 1,8 oranında bir artış yaşandığını dile getiren Bolat, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ülkelerine ihracatta yüzde 1,7, OECD genelinde yüzde 3,2, Çin'e ise yüzde 39'luk bir artış kaydedildiğini ve ABD'ye 1,2 milyar dolarlık artış yaşandığını aktardı.
Bolat, tarım sektöründe 24 milyar dolarlık, sanayi sektöründe 132,5 milyar dolarlık, madencilikte ise 4,7 milyar dolarlık ihracat olduğunu dile getirerek, şöyle devam etti:
"İhracatımızda özellikle ham madde ve ara mallarda 6,3 milyar dolarlık artış sağladığımızı söyleyebilirim. Tüketim ürünleri ihracatımızda ise 600 milyon dolarlık bir azalma olduğunu görüyoruz. Yatırım malları ihracatımızda da 1,7 milyar dolarlık artış oldu. Orta yüksek ve yüksek teknoloji ürünler ihracatımızda yıllıklandırma olarak 116 milyar dolara ulaştık ve bu da toplam ihracatımızın yüzde 43,5'ini teşkil ediyor. İlk 8 ayda orta yüksek ve yüksek teknoloji ürün ihracatında net 4,1 milyar dolarlık bir artış gözlemleniyor."

"Tüketim ürünlerindeki ithalat 8 ayda 2,6 milyar dolar azalmış durumda"

Bolat, ağustos ayında ithalatın yıllık bazda yüzde 10,5 artarak 28,7 milyar dolara ulaştığını, net artışın ise 2,7 milyar dolar seviyesinde olduğunu söyledi; "950 milyon dolarlık açıkta bir artış gerçekleşti. Bunun sebebi ise oldukça açık. Savaş koşulları nedeniyle petrol ve doğal gaz fiyatlarının yüksek seyrinin ithalat faturasını artırması" değerlendirmesinde bulundu.
Ocak-ağustos döneminde ithalatında en büyük azalma gösteren ürünlerin ise motorlu kara taşıtlarında yaklaşık 4 milyar dolar, değerli yarı değerli taşlar 3,1 milyar dolar, kakao 500 milyon dolar, hava ve uzay araçlarında 347 milyon dolar ve tekstil ile iplikte 180 milyon dolarlık azalma olduğunu dile getirdi.
Bu süreçte ithalatı en çok artış gösteren ürünlerin 4,3 milyar dolarla mineral yakıtlar, 2,6 milyar dolarla elektrikli makinalar ve cihazlar olduğunu belirten Bolat, ardından gelen ürünlerin sırasıyla 1,5 milyar dolarla bakır ve bakır eşya, 1,1 milyar dolarla kazan ve makineler ile eczacılık ürünleri olduğunu aktardı.
Bolat, yılın ilk 8 ayında ithalat anlamında en fazla azalma gösteren ülkelerin ise 3,5 milyar dolarla Rusya, 1,8 milyar dolarla Almanya, 1,6 milyar dolarla Birleşik Arap Emirlikleri, 700 milyon dolarla Fransa ve 550 milyon dolarla İsviçre olduğunu kaydederek, ithalatta en çok artış gösteren ülkelerin ise 3,5 milyar dolarla Çin, 2,1 milyar dolarla ABD, 1,2 milyar dolarla Brezilya, 930 milyon dolarla Kazakistan ve 920 milyon dolarla Mısır olduğunu belirtti.

"Ağustos ayındaki dış ticaret açığımız 5,2 milyar dolar olarak kaydedildi"

Bolat, küresel enerji ve emtia fiyatlarındaki artışa rağmen dış ticaret açığının kontrol altında tutulduğunu vurgulayarak, "Ağustos ayındaki dış ticaret açığımız 5,2 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu oldukça mütevazı bir açığa işaret etmekte. Ağustos itibarıyla 8 aylık ihracatın ithalatı karşılama oranı yaklaşık yüzde 81,8, yıllıklandırılmış ihracatın ithalatı karşılama oranı ise yüzde 74,1 olarak belirlendi. Şubat ayı sonunda Körfez bölgesini etkileyen savaş ortamı 6 ay boyunca devam ederken, enerji fiyatları, petrokimya ürünleri, gübre ve emtialar, tarım ve madencilik sektörü gibi alanlarda ciddi artışlar yaşandı. Ancak ihracatımızdaki artış ve ithalatımızı makul seviyelerde tutmak için aldığımız dış ticaret tedbirleri sayesinde dış ticaret açığımız sadece 5,6 milyar dolarlık ilave artışa sahip oldu. Bu artışın olmaması elbette arzu ettiğimiz bir durumdu ancak dış ticaret açığımızı makul seviyelerde tutmayı başardığımızı söyleyebilirim" ifadelerini kullandı.
Ağustos ayı itibarıyla yıllıklandırılmış mal ve hizmet ihracatının 405,3 milyar dolara ulaştığını hemen vurgulayan Bolat, cari işlemler açığının Gayrisafi Yurtiçi Hasıla'ya (GSYH) oranının ikinci çeyrek sonunda, son 24 yılın ortalaması olan yüzde 3,4'ün altında, haziran sonunda ise yüzde 2,3 seviyesinde kalmayı başardıklarını belirtti.
Ağustos ayında 4,1 milyar dolarlık cari fazla, temmuz ayında ise yaklaşık 500 milyon dolarlık cari fazla beklediklerini söyledi ve ağustos sonu itibarıyla yıllıklandırılmış cari açığın yaklaşık 40,5 milyar dolar olacağını tahmin ettiklerini açıkladı.

"Reeskont kredisi sayesinde sektörde döviz dönüşüm desteği primine erişim kolaylaşacak"

Bolat, ihracatçıların finansmana ulaşımını kolaylaştıracak desteklerde önümüzdeki dönemde iyileşmeler beklediklerini belirterek, "İnşallah bu alanda önümüzdeki aylarda bir gelişme görülmesine umut ediyoruz ve bunun için çalışıyoruz. Reeskont kredisi günlük limiti Sayın Cumhurbaşkanımız tarafından 5 milyar liraya yükseltildi. Merkez Bankası da döviz dönüşüm desteğini 1 Ağustos'tan 31 Ocak'a kadar uzatarak yüzde 3 döviz dönüşüm prim oranını uygulamaya devam ediyor. 1 Ekim'de ise yeni bir modele geçiş yapılacak ve bu sayede daha fazla sektör, özellikle katma değerli ve emek yoğun sektörler döviz dönüşüm desteği priminden yararlanabilecek" şeklinde konuştu.